| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Εδώ Καλειδοσκόπιο - Τεύχος 194

Δημοσίευση: 01-04-2013 - Στήλη: ΝΕΟΛΑΙΑ - Φύλλο:194




Όταν η πολιτική πάει κινηματογράφο


Το πολιτικό σινεμά δεν είναι κάτι καινούργιο και πρωτοφανές καθώς πάντα υπήρχαν σκηνοθέτες που επέλεγαν να ασχοληθούν όχι με ρομάντζα, περιπέτειες και δακρύβρεχτες ιστορίες, αλλά με γεγονότα πραγματικά, ρεαλιστικά, προσπαθώντας είτε απλά να αναδείξουν αντικειμενικά μια κατάσταση, είτε να δώσουν το δικό τους ιδεολογικό στίγμα και να εκφράσουν τη θέση τους. Καθώς ο κατάλογος είναι μεγάλος, το παρόν αφιέρωμα εστιάζει μόνο στις πολιτικές ταινίες που κυκλοφόρησαν το τελευταίο χρονικό διάστημα στις αίθουσες.


Επιμέλεια: Σάντρα Μαβραγιαννίδου


«Argo»
(2012, Ben Affleck)

 


Βρισκόμαστε στο 1980. Μια ομάδα από ριζοσπαστικούς Ισλαμιστές εφορμούν και καταλαμβάνουν την Αμερικάνικη πρεσβεία στην Τεχεράνη και κρατάνε τους υπαλλήλους ως ομήρους απειλώντας να τους εκτελέσουν δημόσια. Στόχος τους είναι ο τερματισμός διπλωματικών σχέσεων με την Αμερική. Έξι τυχεροί καταφέρνουν να δραπετεύσουν κατά την επίθεση και φυγαδεύονται στην Καναδέζικη πρεσβεία. Εκεί ξεκινάει να σπαζοκεφαλιάζει η CIA για το πώς θα τους φυγαδεύσει. Ο λαμπρός νέος Tony Mendez προτείνει να πάει στην Τεχεράνη ως παραγωγός μιας ψεύτικης ταινίας και να φύγει μαζί με τους 6 οι οποίοι πρώτον θα είναι Καναδοί και δευτερευόντως το πλήρωμα της ταινίας. Η ταινία σε μια πρώτη ανάγνωση είναι εξαιρετική και προσωπικά θα πάω στην πρεμιέρα της επόμενης ταινίας του Affleck. Ο ίδιος ο Ben παίζει πολύ εμπνευσμένα τον εργασιομανή πατριώτη που ρισκάρει τη ζωή του, οι 6 «όμηροι» φαίνονται πραγματικά τρομοκρατημένοι για την εξέλιξη της υπόθεσης, η σκηνοθεσία έχει suspense και η σάτιρα που γίνεται για την βιομηχανία του Hollywood είναι καλοδεχούμενη και ξεκαρδιστική. Τι άλλο θέλει κανείς; Στη δεύτερη ανάγνωση τα πράγματα σκουραίνουν όμως. Πρώτον είναι άσχημο που οι Ιρανοί παρουσιάζονται στερεοτυπικά ως μια μάζα από μαινόμενα ζόμπι. Από την πρώτη σκηνή (για την οποία ιστορικά είχαν δίκιο να διαμαρτυρηθούν) και σε όλη την ταινία έχουν τον ρόλο του βάρβαρου απολίτιστου εχθρού. Δεν μας κάνει εντύπωση λοιπόν πως ο Affleck δεν τελείωσε το πτυχίο του στην Ιστορία της Μέσης Ανατολής. Κατά δεύτερον λείπει ιστορική ακρίβεια. Λείπει σεβασμός στην πραγματικότητα. Και η πραγματικότητα είναι πως οι Καναδοί είχαν πολύ πιο ενεργό ρόλο στην υπόθεση. Η CIA είχε επικουρικό ρόλο στην αποστολή και ο ίδιος ο Tony Mendez το αναγνωρίζει αυτό στο βιβλίο του. To «Argo» συμπερασματικά είναι μια καλογυρισμένη ταινία που χλευάζει δύο λαούς με μοναδικό στόχο να εξυψώσει το όνομα της Αμερικής στα ουράνια. Αντί για «Historical Drama/ Thriller» θα έπρεπε να αυτοχαρακτηρίζεται ως «Science Fiction». Επίσης δεν θα έπρεπε να βραβευτεί αυτή η ασυνέπεια. Είναι σαν να βγάλει η Ελλάδα μια ταινία που δείχνει πως η Ελλάδα αφάνισε τον Χίτλερ επειδή κερδίσαμε μερικές μάχες στον Β’ Παγκόσμιο πόλεμο.

 

Νίκος Νακόπουλος


«Lincoln»
(2012, Steven Spielberg)

 


Ταινία με έντονα πολιτικό χαρακτήρα. Παρότι ο Abraham Lincoln είναι, ήδη από τον τίτλο, αλλά και λόγω της εκπληκτικής ερμηνείας του Daniel Day – Lewis, το επίκεντρο του έργου, κύριο θέμα είναι η τροποποίηση του Συντάγματος των ΗΠΑ: ο εμφύλιος πόλεμος οδεύει προς το τέλος του και ο πρόεδρος Lincoln επιλέγει, πριν να ενώσει ξανά τις ΗΠΑ, να καταργήσει τη δουλεία, με ρητή συνταγματική απαγόρευσή της. Ο σκηνοθέτης επιλέγει να μείνει πιστός σε αυτήν την «ιστορία» και δείχνει τις πολιτικές διεργασίες, τις κοινοβουλευτικές και τις ανεπίσημες συζητήσεις, τις πολιτικές επιλογές και τα επιχειρήματα των εναντίων, αλλά και των υπέρμαχων της δουλείας. Επιλογή για την οποία και έχει δεχθεί κριτική: ότι η ταινία δεν έχει ουσιαστική πλοκή, αλλά μένει «κολλημένη» στο πολιτικό, ότι δεν παρουσιάζει καθόλου σκηνές από τον πόλεμο ή ότι δεν δείχνει βιογραφικά στοιχεία του Lincoln. Κατορθώνει όμως να αποτυπώσει το πολιτικό κλίμα της εποχής, να αναδείξει σπουδαία επιχειρήματα για την ουσία της πολιτικής δραστηριότητας και για τη δημοκρατία. Επιπλέον, δεν καθαγιάζει τις ιστορικές προσωπικότητες: πέρα από το ηθικό υπόβαθρο, αφήνει να εννοηθεί και πολιτική σκοπιμότητα στην κατάργηση της δουλείας. Επιπλέον, η πειθώ του Lincoln δεν περιορίζεται στα επιχειρήματα, αλλά περιλαμβάνει και εξαγορά συνειδήσεων, εκβιασμούς και επικοινωνιακά τρικ. Και αναδεικνύεται έτσι το μεγάλο ερώτημα, αν υπάρχει σκοπός που να δικαιολογεί αθέμιτα μέσα. Ο Lincoln, προκειμένου να μην επιτρέψει τη συνέχιση της δουλείας, συγκέντρωσε απεριόριστη εξουσία στο πρόσωπό του, εν είδει μοναρχίας, και παρέτεινε τη διάρκεια του πολέμου διότι μόνο έτσι θα μπορούσε να επιτύχει το σκοπό του. Η απάντηση δεν βρίσκεται στην «οθόνη», αλλά είναι βέβαιο ότι η ταινία θέτει τις βάσεις και την αφορμή για περαιτέρω ιστορική έρευνα και εξαγωγή συμπερασμάτων.

 

Θοδωρής Ηλιόπουλος


«Le Capital»

 

(2012,Κώστας Γαβράς)


Το «Κεφάλαιο» του Κ. Γαβρά είναι η κλειδαρότρυπα μέσα από την οποία βλέπουμε λίγο από τον κρυφό κόσμο των τραπεζών και των λοιπών προσκυνητών του χρήματος. Σε αυτόν τον κόσμο, δεν χωράει καμία αξία, καμία ηθική. Και μόνο κατ’ αυτόν τον τρόπο μπορεί να πορευτεί όποιος κληθεί να πάρει μέρος. Εν προκειμένω, ένα νεαρό και …άμαθο στέλεχος καλείται να αντικαταστήσει τον πρόεδρο ενός τραπεζικού κολοσσού, που αποσύρεται λόγω προβλημάτων υγείας. Κατά την πορεία του προς την απόλυτη χρηματιστηριακή εξουσία, ο νέος πρόεδρος εύκολα παραμερίζει την υψηλή του μόρφωση, την καλλιέργειά του για να καταφέρει την πρωτιά σε ένα σκοτεινό και αέναο παιχνίδι μεταξύ των λίγων μεγιστάνων του χρήματος. Η ταινία εφορμάται από την παρούσα οικονομική κρίση. Η διείσδυση στα άδυτα του καπιταλιστικού συστήματος φανερώνει τους παγκόσμιους νόμους της αγοράς. Αλαζονεία, απληστία, ασυδοσία. Ο Κ. Γαβράς ύστερα από μια έρευνα πάνω στον «ολοκληρωτικό καπιταλισμό» και τις χρηματιστηριακές ισορροπίες αποκάλυψε ένα φαινόμενο που γνωρίζαμε μεν όλοι, δεν φανταζόμασταν όμως το εύρος του.


Φώτης Ηλιόπουλος


«ΝO»
(2012, Pablo Larrain)

 


Στη νέα ταινία του Pablo Larrain «Νο», αναβιώνει η πολιτική και κοινωνική κατάσταση της Χιλής στα αιματοβαμμένα χρόνια της δικτατορίας του Pinochet. Το 1988 όταν ο Pinochet ετοιμάζει δημοψήφισμα που θα καθορίσει την προεδρία του στη Χιλή, η αντιπολίτευση αναθέτει σε έναν νεαρό μαρκετίστα την καμπάνια της. Ο Gael Garcia Bernal στον ρόλο του νέου αυτού, στελέχους μια μεγάλης διαφημιστικής εταιρείας, αναλαμβάνει την εκστρατεία «NO» με σκοπό μέσα σε 27 μέρες η αντιπολίτευση να κερδίσει τις εκλογές και να απελευθερωθεί η χώρα από τον σκληρό δικτάτορα. Ο διαφημιστής πηγαίνοντας κόντρα στα μέχρι τότε πρότυπα πολιτικής διαφήμισης, αντί να εστιάσει στις άσχημες εικόνες και στις αποτρόπαιες πράξεις του αντιπάλου, επιλέγει όμορφες εικόνες που ενεργοποιούν τα ελπιδοφόρα συναισθήματα των ψηφοφόρων. Ο Larrain χρησιμοποίησε πραγματικά μέλη και αυθεντικό υλικό της καμπάνιας δίνοντας στην ταινία ύφος ρεαλιστικό και ντοκιμαντερίστικο. Το «NO» είναι μια ταινία που αγγίζει τη διαφήμιση, την πολιτική συγκυρία, την ψυχολογία, την ιδεολογία. Την ελπίδα για δημοκρατία και ελευθερία. « La alegria ya viene», λοιπόν!


Σάντρα Μαβραγιαννίδου


«Django Unchained»
(2012, Q. Tarantino)

 


Πολλοί θα αναρωτηθούν για το ποια είναι η θέση της εν λόγω ταινίας σε ένα αφιέρωμα με φετινές ταινίες με πολιτικό περιεχόμενο. Ίσως το πρόβλημα κατά κάποιο τρόπο είναι ότι το Django έχει τόσες άλλες στιγμές δράσης, έντασης αλλά και θεμάτων αρκετά συχνών σε ταινίες του Tarantino, όπως η εκδίκηση και η περιπέτεια, που τελικά οι αναμφισβήτητες πολιτικές και κοινωνικές αναφορές του μπαίνουν στο περιθώριο. Ωστόσο δύο θέματα που παρουσιάζονται στην ταινία σαφώς έχουν πολιτικό ενδιαφέρον. Η πρώτη, σαφώς πιο σημαντική και διατρέχει όλο το έργο, είναι η αναφορά στο ζήτημα της δουλείας και κατ’ επέκταση στις φυλετικές διακρίσεις. Με διακριτικό, συχνά αστείο ή υπερβολικά βίαιο τρόπο, η ταινία καταφέρνει να προβληματίσει σχετικά με την ύπαρξη των δούλων, των οικονομικών συμφερόντων γύρω από αυτούς αλλά και τις σχέσεις δούλου με αφέντη με τις διαφορετικές και συχνά απρόβλεπτες πτυχές που μπορούσε να λάβει. Η άλλη αναφορά έχει να κάνει με την παρουσία της «Κου Κλουξ Κλαν». Αυτή η δεύτερη αναφορά είναι σαφώς πιο σύντομη, καθώς περιορίζεται σε μία μόνο σκηνή, στην οποία βλέπουμε τη «νεοσύστατη» υποτίθεται οργάνωση να προσπαθεί να κάνει τα πρώτα της βήματα. Στην περίπτωση αυτή και πάλι, ο Tarantino προτιμά να χρησιμοποιήσει το χιούμορ και τη γελοιοποίηση, παρά κάποια πιο επίσημη καταγγελία, κάτι που φαίνεται να πετυχαίνει καλύτερα, όπως και στο θέμα της δουλείας. Αυτά είναι τα βασικά στοιχεία που κάνουν το Django να έχει ένα ιδιαίτερο ενδιαφέρον πέραν από την κλασική διασκέδαση που προσφέρουν οι ταινίες του Tarantino και ίσως να αποτελεί και την αρχή μιας ωριμότερης περιόδου για τον δημιουργό.

 

Φίλιππος Πατριαρχόπουλος Αμολοχίτης





 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!