| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Πρόσωπα, ιστορίες και Ιστορία: τα βιβλία ενός καλοκαιριού με άστατο καιρό (2)

Της Σoφίας Καναούτη

Δημοσίευση: 07-07-2011 - Στήλη: ΝΕΟΛΑΙΑ - Φύλλο:177


Από τις μικρές λίστες των φετινών βραβείων του περιοδικού «Διαβάζω», το βιβλίο του Βασίλη Καραποστόλη «Διχασμός και Εξιλέωση, Περί πολιτικής ηθικής των Ελλήνων» (εκδόσεις Πατάκη), πραγματεύεται ένα μεγάλο κομμάτι της Ελληνικής Ιστορίας, από το 1821 ώς τον Εμφύλιο. Από τα πρόσωπα των ευεργετών στα πρόσωπα των πολιτικών που ήθελαν να ευεργετήσουν αλλά δεν ήξεραν πώς, το βιβλίο είναι μια ιστορική καταγραφή και μαζί ένα ψυχογράφημα της προσπάθειας του ελληνικού λαού να βρει τις αξίες που θα τον εκφράσουν στον σύγχρονο κόσμο. «Ο κυνικός θα ήθελε οι άλλοι να είναι όμοιοι μ’ αυτόν στις ορέξεις, να υστερούν όμως σε ικανότητα εκτέλεσης των σκοπών τους, έτσι ώστε να μην τον απειλούν ως ανταγωνιστές. Η ικανοποίησή του κορυφώνεται όταν βλέπει τον έντιμο αφού απογοητευτεί να προσπαθεί να του μοιάσει, και να μην τα καταφέρνει παρά στο ελάχιστο» (σελ. 254-255).

 



Με την απογοήτευση και τον κυνισμό ασχολείται και ένα ακόμη βιβλίο από τις μικρές λίστες των βραβείων που απένειμε το «Διαβάζω». Το καινούργιο μυθιστόρημα της Λένας Διβάνη, «Ένα Πεινασμένο Στόμα» (εκδόσεις Καστανιώτη). Με πρωταγωνιστές έναν καθηγητή πανεπιστημίου και έναν φοιτητή του, το βιβλίο διατείνεται ότι ο καθηγητής της Νομικής διδάσκει τον κυνισμό με τη ζωή του. Και προειδοποιεί για το τι γίνεται όταν αυτή η ζωή γίνεται παράδειγμα, για έναν φοιτητή που έχει στερηθεί και θέλει περισσότερα. Προειδοποιεί ότι όταν διδάσκεις τον κυνισμό, ο νεότερος άνθρωπος τον μαθαίνει. Και τον μαθαίνει πολύ καλά.

 

 

 

 

 


Με πρόσωπα που θέλουν και βλέπουν τον κόσμο από πολλές πλευρές αλλά χωρίς ίχνος κυνισμού ασχολείται το βιβλίο του Σταύρου Θεοδωράκη «Οι άνθρωποί μου» (εκδόσεις Ποταμός). Με πρόσωπα που αποτελούν έμπνευση, με την ύπαρξη, τη συγχώρεση, τις ιδέες και τις προτάσεις τους. Είναι δύσκολη η επιλογή, και διαλέγω την Κωνσταντίνα Κούνεβα, την καθαρίστρια στην οποία επιτέθηκαν με βιτριόλι. Που μιλά πολιτικά χωρίς μίσος ακόμη και γι’ αυτούς που ήθελαν να τη σκοτώσουν. Που θεωρεί ότι αυτοί είναι σε δυσκολότερη θέση από το θύμα τους, αφού ορίζονται από το μίσος τους. Που μιλά πολιτικά και τάσσεται ενάντια στην ιεραρχία των κομμάτων, που δεν αφήνει τη διαφωνία να εκφραστεί.

 

 

 

 


Υπέρ της απώλειας ιεραρχιών και υπέρ της διαφωνίας, τάσσεται και ένα άλλο εξόχως πολιτικό κείμενο, το «Περί Ελευθερίας» του Τζων Στιούαρτ Μιλ. Ο Μιλ μιλά για την πολιτική ενότητα εξυμνώντας τη διαφωνία που στηρίζεται σε επιχειρήματα, υποστηρίζοντας ότι αυτή είναι ο τρόπος για να φτάσουν σε ορθά συμπεράσματα οι άνθρωποι, αν δεχθούμε ότι δεν είναι αλάθητοι σαν θεοί. Η διαφωνία δεν απειλεί την πολιτική ενότητα – αντίθετα, το να είμαστε ελεύθεροι να διαφωνούμε κόσμια, με επιχειρήματα, την προάγει, και εξασφαλίζει την ελευθερία (Εκδόσεις Επίκουρος).

 

 

 

 

 


To «Η Διαλεκτική της Χειραφέτησης», του Γιώργου Μανιάτη, πραγματεύεται την ελευθερία, την πολιτική και την ηθική μέσα από το έργο φιλοσόφων όπως ο Αριστοτέλης, ο Καντ, ο Σπινόζα: «Το πολιτικό σώμα, που συγκροτεί την πολιτική κοινωνία, δεσμεύεται από εκείνους τους νόμους και τους κανόνες, χωρίς τους οποίους αυτοκαταργείται» (σελ. 151, εκδόσεις Στοχαστής).

 

 

 

 

 

 

 

Από τις μικρές λίστες του Διαβάζω πάλι, η Άλκη Ζέη μιλά για μια ελευθερία που κερδήθηκε δύσκολα, στο βιβλίο της με διηγήματα που ψηλαφίζουν την πρόσφατη ελληνική ιστορία με βιωματικό τρόπο: το «Σπανιόλικα παπούτσια και άλλες ιστορίες» (εκδόσεις Καστανιώτη).

 

 

 

 

 

 

 

Όχι την πολιτική ακριβώς, αλλά τη δημιουργική ελευθερία φιλοδοξεί να υποθάλψει το «Γράμμα σε έναν νέο ποιητή», της Βιρτζίνια Γουλφ (Άγρα). «Όσον αφορά τη φήμη, κάνε μου τη χάρη να κοιτάξεις τους διάσημους· δες πώς, με το που εμφανίζονται, αρχίζει η πλήξη· κοίτα τον στόμφο που έχουν, το ύφος του ιεροφάντη· σκέψου ότι οι μεγαλύτεροι ποιητές ήταν ανώνυμοι» (σελ. 42).

 

 

 

 

 

 

 


Την ελευθερία μας να αποφασίσουμε για την τροπή που θα πάρει η ζωή μας πραγματεύεται «Το μάθημα του Δασκάλου», του Χένρυ Τζέημς (εκδόσεις Μελάνι). Πάλι ένας δάσκαλος, πάλι ένα μάθημα. Ο δάσκαλος (master στο αγγλικό κείμενο, άρα αυθεντία), είναι ένας διάσημος συγγραφέας λογοτεχνίας. Έχει γράψει ένα αριστούργημα, πριν από πολλά χρόνια, και όλοι τον θαυμάζουν γι’ αυτό. Ένας νέος συγγραφέας, που θαυμάζουν πολλοί γι’ αυτά που πιστεύουν ότι θα γράψει, μπαίνει στο προσκήνιο. Γνωρίζονται σε κοινωνικές συνευρέσεις, και οι δύο διεκδικούν μια όμορφη νέα γυναίκα. Και ο δάσκαλος παίρνει παράμερα τον νέο, και του θέτει το ύπουλο και γλυκό δίλημμα: «Αν παντρευτείτε την γυναίκα αυτή, δεν θα μπορέσετε να δημιουργήσετε αυτά που μπορείτε! Η ύπαρξή σας θα γίνει καθαρά κοινωνική, θα ασχολείστε με τη γυναίκα και τα παιδιά σας, και δεν θα μπορέσετε να αφοσιωθείτε στο σημαντικό έργο σας, που μπορεί να σας εξάρει ως άνθρωπο και ως συγγραφέα! Εγώ είμαι ήδη χαμένος, δεν θα γράψω πια, πρέπει να αφήσετε τη γυναίκα αυτή σε μένα…» Ο δάσκαλος θέλει το καλό του νέου συγγραφέα, ή τη γυναίκα; Και, όποια και αν είναι η απάντηση σ’ αυτό, μήπως το δίλημμα υφίσταται ούτως ή άλλως;

 


Ευτυχώς το ελληνικό καλοκαίρι ούτως ή άλλως, και ένας έρωτας ίσως, είναι για τώρα ικανές εμπνεύσεις για να γράψει ένας νέος άνθρωπος ένα ποίημα – τουλάχιστον με αποδέκτη μόνο την καλή του (ή τον καλό της, αν είναι γυναίκα). Από Σεπτέμβρη ούτως ή άλλως, θα έχουμε βγάλει τις εσπαντρίγιες μας οι γυναίκες (τα σπανιόλικα παπούτσια για να θαυμάζουν τα πόδια μας οι άντρες), και η Ιστορία φαίνεται να μας περιμένει όλους. Μάλλον καλό είναι να μην είμαστε ελαφρά ντυμένοι.


Σοφία Καναούτη




 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!