| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Αtenistas - Αθηναίοι στην πράξη

Της Σoφίας Καναούτη

Δημοσίευση: 05-04-2011 - Στήλη: ΝΕΟΛΑΙΑ - Φύλλο:174




Ένας πολίτης της Αθήνας, μόνος του, στενοχωριέται, προβληματίζεται για την πόλη. Βλέπει στο ίντερνετ το μπλογκ κάποιου άλλου που τη φωτογραφίζει, τη χαίρεται και τη συμπονά, και θέλει να τον γνωρίσει. Πίνουν έναν καφέ, και συζητούν για το πώς μπορούν να φερθούν στην Αθήνα σαν να είναι σπίτι τους, αφού σπίτι τους είναι.

 

Τον Ιούνιο του 2010, ο Δημήτρης Ρηγόπουλος και ο Τάσος Χαλκιόπουλος σκέφτηκαν ότι μπορούν να αλλάξουν τα πράγματα. Στην αρχή στράφηκαν σε γνωστούς και φίλους για να τους βοηθήσουν, και η ανταπόκριση ήταν λίγη. Έπειτα, στο ίντερνετ, μέσα σε μία μέρα είχαν τρεις χιλιάδες ανθρώπους που ανταποκρίθηκαν. Και σχηματίστηκε η κοινότητα πολιτών που ονομάστηκε ατενίστας: μια ανοιχτή κοινότητα, που δεν είναι καν προς το παρόν νομικό πρόσωπο (αυτό ίσως χρειαστεί στο μέλλον για να δεχτεί μεγαλύτερες χορηγίες).

 

Τον Σεπτέμβριο του 2010 (τόσο πρόσφατα) έγινε η πρώτη δράση τους. Αθηναίοι πολίτες που μαζεύονται και καθαρίζουν, φυτεύουν, ομορφαίνουν, αλλάζουν, βοηθούν, επεμβαίνουν. Σήμερα, οι εγγεγραμμένοι είναι εφτάμισι χιλιάδες (ενώ 40.000 οι φίλοι στο facebook!), και από αυτούς οι πεντακόσιοι είναι ενεργά μέλη που εμφανίζονται σχεδόν κάθε βδομάδα.

 

Μάλιστα γίνονται τόσοι πολλοί, που χωρίστηκαν σε έξι υπο-ομάδες: η Care είναι η ομάδα τους που ασχολείται με κοινωνικά θέματα (όταν τους μίλησα, είχαν πρόσφατα ενωθεί με μία άλλη ομάδα, την ΜΚΟ ‘Κλίμακα’, και είχαν κάνει μία βραδιά για τους αστέγους της Αθήνας, μοιράζοντας φαγητό και κουβέρτες, ενώ κάποιοι απ’ αυτούς κοιμήθηκαν μαζί με τους αστέγους έξω, στην πλατεία Κλαυθμώνος) η ομάδα Αρχιτέκτων είναι αυτή που ασχολείται με τα ζητήματα αρχιτεκτονικής της πόλης, η ομάδα Green με το πράσινο, η Access με την προσβασιμότητα στην πόλη, η Art με την τέχνη, η Culture με πολιτισμικές δράσεις γενικότερα. Κάθε βδομάδα γίνεται και μία δράση από κάποια από τις υπο-ομάδες.

 

 

Όταν προσθέτουμε ένα συν ένα, είμαστε πολλοί.

Μακριά από τις τετριμμένες και αφερέγγυες ιδεολογίες, χωρίς κομματικές ταυτότητες: Από την αρχαία ελληνική πόλη στις εθελοντικές ομάδες. Η Ελλάδα που υφίσταται ως ανεξάρτητο κράτος για λιγότερο από διακόσια χρόνια, θαυμάζει, ιστορικά, την Ευρωπαϊκή Δύση και τις Η.Π.Α. Οι Έλληνες έχουμε το βλέμμα στη Δύση αποζητώντας ένα είδος προστασίας στην αρχή, ενώ αργότερα, ως στερημένος λαός, θαυμάζουμε μάλλον τον πλούτο αυτών των λαών (για δεκαετίες, η Ελλάδα είναι φιλική προς τους ‘μετανάστες’ που έρχονται από τις ανεπτυγμένες χώρες).

 

Ίσως όμως το λίκνο της δημοκρατίας θα έπρεπε να θαυμάζει σε αυτές τις χώρες όχι τον πλούτο τους, αλλά αυτές ακριβώς τις πρακτικές που θυμίζουν την αρχαία ελληνική πόλη. Τη δημιουργία ανοιχτών εθελοντικών ομάδων που συνέρχονται για να δράσουν πολιτικά με ένα σκοπό συγκεκριμένο, χωρίς να ορίζονται από ιδεολογίες (που δεν δέχονται αμφισβήτηση, και άρα τυφλώνουν τους πολίτες ως προς την εμπειρία τους), και χωρίς να δεσμεύονται από τα κόμματα.

 

Χιλιάδες τέτοιες οργανώσεις ορίζουν τον χώρο και την έννοια της δημοκρατίας στη Δύση αυτή τη στιγμή, πιέζοντας τους θεσμούς και αντιτάσσοντας την εμπειρία τους στις κομματικές ιδεολογίες. Δεν πιέζονται από τον απαιτητικό μηχανισμό κανενός κόμματος (που η κοινή γνώμη στην Ελλάδα έχει πειστεί ότι είναι ένας μηχανισμός που ζητά για τον εαυτό του ‘χρηματοδότηση/χορηγία’, και όχι για δράσεις). «Οι οργανώσεις εθελοντών αποτελούν (…) το φάρμακο για τις αποτυχίες θεσμών, την αφερρεγγυότητα των ανθρώπων, και την αβέβαιη φύση του μέλλοντος» (Hannah Arendt, «Η Δημοκρατία σε Κρίση», στα αγγλικά, 1972, εκδόσεις Harcourt Brace Jovanovitch, Inc., σελ. 102).

 

Ο Alexis de Tocqueville, πολιτικός φιλόσοφος του 19ου αιώνα, θαύμαζε τη δημοκρατία στις νεοσύστατες Ηνωμένες Πολιτείες της Αμερικής για αυτήν ακριβώς την ικανότητα των πολιτών να ψάχνουν αμέσως κι άλλους με τον ίδιο σκοπό και το ίδιο όραμα, και να εργάζονται γι’ αυτό μαζί, εθελοντικά. Αυτή θεωρούσε ότι ήταν η μεγάλη δύναμη της δημοκρατίας.

 

Από εκείνη τη στιγμή, από τη στιγμή που ο ένας πολίτης βρίσκει άλλον ένα και συνδυάζει τις προσπάθειές του με αυτόν και με άλλους, παύουν να είναι απομονωμένοι, και γίνονται «μία δύναμη που μπορεί να γίνει αντιληπτή από μακριά, που οι δράσεις της υπηρετούν ως παράδειγμα για τους άλλους, και που εκφέρει λόγο που ακούγεται» (Arendt, όπως παραπάνω, σελ. 95, αναφερόμενη στον de Tocqueville, 1945, «Η Δημοκρατία στην Αμερική», τόμος ΙΙ, βιβλίο ii, κεφάλαιο 5). [Το 1950, τέτοιες ομάδες είχαν τόση δύναμη στην Ουάσινγκτον ώστε να ονομάζονται από σχολιαστές με σεβασμό «συγκυβέρνηση» (Arendt 1972: 96, αναφερόμενη στο «Συνταγματική Κυβέρνηση και Δημοκρατία», του Carl Joachim Friedrich, 1950, στα αγγλικά, Βοστώνη, σελ. 464)].

 

Ένα παράδειγμα πολλά ακολουθούν

Σιγά-σιγά ακολουθούν και άλλες πόλεις της Ελλάδας και τώρα δράσεις οργανώνονται στη Θεσσαλονίκη, στο Ηράκλειο της Κρήτης, στη Ζάκυνθο, τουλάχιστον δώδεκα πόλεις πέρα από την Αθήνα εμπνέονται από αυτό το παράδειγμα.

Πολλές άλλες φωνές στο ίντερνετ και αλλού καταφέρονται εναντίον τέτοιων προσπαθειών, αποκαλώντας τες αφελείς. Η ανθρώπινη Ιστορία φαίνεται όμως να προασπίζεται την αφέλεια. Στις 9 Νοεμβρίου 1989, ένα τεράστιο πλήθος αφελών Ανατολικογερμανών που πίστεψαν λανθασμένη τηλεοπτική είδηση ότι το τείχος καταλύεται αμέσως, ανάγκασαν τις αρχές να ανοίξουν τις διόδους. Η αφέλεια των ατενίστας δεν αποζητά καν τέτοια κοσμοϊστορικά γεγονότα. Πώς να μην πετύχει;

 

Υ.Γ.: Ο Δημήτρης Ρηγόπουλος γράφει στο Lifo και στην Καθημερινή, ο Τάσος Χαλκιόπουλος είναι γραφίστας, δημιουργός του θαυμάσιου μπλογκ athensville.




 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!