| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Από τις Έδρες ξένων γλωσσών, στα αυτόνομα Τμήματα και τώρα…

Του ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΖΩΡΑ

Δημοσίευση: 20-03-2013 - Στήλη: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ - Φύλλο:193


Πριν από ένα περίπου αιώνα, στις 29 Μαΐου 1915, στην εφημερίδα «Εμπρός» δημοσιεύθηκε άρθρο, με τίτλο «Η έδρα των νεωτέρων λογοτεχνιών», γραμμένο από τον εθνικό μας ποιητή Κωστή Παλαμά, που κατά την περίοδο 1897-1927 υπηρέτησε ως Γενικός Γραμματέας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών. Με την ιδιότητά του αυτή, αντιλαμβανόταν πλήρως την αναγκαιότητα διδασκαλίας των ξένων Γλωσσών και Λογοτεχνιών στη Φιλοσοφική Σχολή, και γι’ αυτό τόνιζε: «Γνωρίζω ότι εις τα ευρωπαϊκά Πανεπιστήμια υπάρχουσιν έδραι χωρισταί διά τας ρωμανικάς, ήτοι διά τας φιλολογίας των νεολατινικών γλωσσών, χωρισταί διά τας φιλολογίας των αγγλοσαξονικών λαών. Και υπάρχουσιν αλλαχού καθηγηταί, άλλος διά την ιστορίαν της γερμανικής λογοτεχνίας, άλλος δι’ εκείνην της ιταλικής, άλλος ισπανιστής, άλλος αγγλολόγος, άλλος ιταλιστής, άλλος των σλαυικών γλωσσών και των προϊόντων αυτών ιστοριογράφος, και καθεξής. Βεβαίως από το ιδικόν μας Πανεπιστήμιον και από τον προϋπολογισμόν του Κράτους δεν δύναταί τις να αξιώση από τούδε πολυτέλειαν και σπατάλην του είδους».

 

Αυτήν την αναγκαιότητα ήρθε η πολιτεία να την καλύψει, τον Φεβρουάριο του 1938, με τον Αναγκαστικό Νόμο 1100, με τον οποίο θεσμοθετήθηκε η δυνατότητα ίδρυσης εδρών ξένων Λογοτεχνιών στη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών. Συγκεκριμένα, ο νόμος προέβλεπε ότι «Επιτρέπεται ίνα διά Β.Δ., εκδιδομένων προτάσει των υπουργών Εξωτερικών και Θρησκευμάτων και Εθνικής Παιδείας, ιδρύωνται παρά τη Φιλοσοφική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών έδραι ξένων λογοτεχνιών. Εις τας έδρας ταύτας διορίζονται επί συμβάσει κυρουμένη διά Β.Δ., εκδιδομένων κατά τον αυτόν τρόπον, τακτικοί καθηγηταί, επί αποδοχαίς τακτικών καθηγητών του Πανεπιστημίου Αθηνών, αλλοδαποί υπήκοοι». Επίσης δινόταν η δυνατότητα σε όσους φοιτητές παρακολουθούσαν τα μαθήματα ξένης λογοτεχνίας να αποκτήσουν «κατόπιν ευδοκίμων εξετάσεων, κανονιζομένων διά Β.Δ., τίτλον σπουδών, παρέχοντα αυτοίς το δικαίωμα διορισμού κατά τας κειμένας διατάξεις εις δημοσίας θέσεις καθηγητών της οικείας ξένης γλώσσης». Επίσης προβλεπόταν ότι οι διάφορες λεπτομέρειες που αφορούσαν τα διδακτέα μαθήματα, το σύστημα της βαθμολογίας, τον τρόπο εξετάσεως των φοιτητών, κ.ά., θα καθορίζονταν με Β.Δ. στο μέλλον.


Έτσι, κατά τα τέλη της δεκαετίας του ’30, άρχισαν να λειτουργούν σχετικές έδρες: πρώτα Γαλλικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας (με τον καθηγητή Henri Cottez), και κατόπιν Ιταλικής (με τον καθηγητή Vincenzo Biagi), Γερμανικής (με τον καθηγητή Rudolf Fahrner) και Αγγλικής (με τους καθηγητές H. V. Ruth και Lawrence Binyon).

 

Κατά τη διάρκεια του Πολέμου και της Κατοχής, υπήρξε δυστυχώς αποδιοργάνωση και αναστολή της λειτουργίας ορισμένων ξενόγλωσσων εδρών, που ωστόσο επαναλειτούργησαν αμέσως μετά την Απελευθέρωση. Υπήρξε μάλιστα ιδιαίτερη προσπάθεια, από τους Κοσμήτορες της εποχής εκείνης Α. Χατζή, Ν. Εξαρχόπουλο και Σπ. Μαρινάτο, να δημιουργηθούν εκ νέου όχι απλές έδρες, αλλά ινστιτούτα (δηλαδή Τμήματα), πράγμα που δεν κατέστη τότε δυνατόν, αλλά ωρίμασε συν τω χρόνω.


Έπρεπε να φθάσουμε στην επόμενη δεκαετία του ’50, για να αναβαθμισθούν οι ξενόγλωσσες έδρες, με την ίδρυση αντίστοιχων Τμημάτων. Αρχικά ιδρύθηκε το Τμήμα Αγγλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, το 1951, με τον Αναγκαστικό Νόμο 1858, που προέβλεπε, μεταξύ άλλων, τα εξής: «Προς παρασκευήν τακτικών καθηγητών της Αγγλικής γλώσσης ιδρύεται εις την Φιλοσοφικήν Σχολήν των Εθνικών Πανεπιστημίων Αθηνών και Θεσσαλονίκης Τμήμα Αγγλικών Σπουδών, σκοπός του οποίου είναι γενικώς μεν η δημιουργία ευκαιριών εις σπουδαστάς Έλληνας προς βαθυτέραν γνωριμίαν και ασχολίαν με την αγγλικήν και αμερικανικήν φιλολογίαν, ειδικώτερον δε η προπαρασκευή Καθηγητών οίτινες θα διδάξωσι αγγλικήν γλώσσαν και φιλολογίαν εις τα Σχολεία Μέσης Εκπαιδεύσεως».

 

Ακολούθησε η ίδρυση του Τμήματος Γαλλικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας, το 1954, ύστερα από διαβουλεύσεις αρμόδιας Επιτροπής που συστήθηκε κατ’ εντολή του τότε Πρωθυπουργού (και Υπουργού Εξωτερικών) Στρατάρχη Παπάγου. Αυτή αποτελείτο από τον πληρεξούσιο Υπουργό Δ. Αργυρόπουλο, τους καθηγητές της Φιλοσοφικής Σχολής Διονύσιο Ζακυθηνό και Γεώργιο Ζώρα, τον Παναγιώτη Γεωργούντζο, μέλος του Ανώτατου Εκπαιδευτικού Συμβουλίου, τον Ι. Αναστασόπουλο, Διευθυντή της Διεύθυνσης Μέσης Εκπαίδευσης του ΥΠ.Ε.Π.Θ., καθώς και τον Διευθυντή του Γαλλικού Ινστιτούτου Αθηνών Octave Merlier. Οι δύο πρώτοι καθηγητές που διορίσθηκαν στο Τμήμα ήσαν οι Marius-François Guyard στην έδρα της Γαλλικής Γλώσσας και Φιλολογίας, και ο Francis Pruner στην έδρα του Γαλλικού Πολιτισμού.

 

Μετά από δύο δεκαετίες, το 1977, ιδρύθηκε και το Τμήμα Γερμανικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας. Και πάλι όμως η Πολιτεία δεν άργησε να αντιληφθεί πως έπρεπε –σύμφωνα με τα νεότερα πολιτικά-οικονομικά δεδομένα και με βάση πολιτιστικές συμφωνίες που σύναψε με διάφορα κράτη– να συμπεριλάβει στη Φιλοσοφική Σχολή τη διδασκαλία και άλλων Γλωσσών και Λογοτεχνιών. Για τον λόγο αυτόν, το 1993, ιδρύθηκε ένα Γενικό Τμήμα Ξένων Πολιτισμών, το οποίο επρόκειτο να προσφέρει στους φοιτητές των υπολοίπων Τμημάτων της Σχολής (ξενογλώσσων και ελληνογλώσσων)– υπό μορφή επιλεγομένων μαθημάτων– Γλώσσες και Λογοτεχνίες που δεν διδάσκονταν στα τρία πρεσβυγενή ξενόγλωσσα (Αγγλικό, Γαλλικό, Γερμανικό). Σε αυτό το Τμήμα, λοιπόν, περιλήφθηκαν μαθήματα Ισπανικής, Ιταλικής, Αραβικής, Ρωσικής, Ιαπωνικής Γλώσσας και Λογοτεχνίας ή Πολιτισμού.

 

Το ενδιαφέρον που έδειξαν οι φοιτητές της Φιλοσοφικής, επί μία εξαετία, για τα παρεχόμενα μαθήματα ώθησε τις Πρυτανικές Αρχές και τη Σύγκλητο να εισηγηθούν και να επιτύχουν, το 1999, τη μετεξέλιξη αυτού του Γενικού Τμήματος σε Τμήμα Ιταλικής και Ισπανικής Γλώσσας και Φιλολογίας (που το 2010 χωρίστηκε σε δύο ανεξάρτητα Τμήματα), ενώ αργότερα ιδρύθηκαν και δύο άλλα Τμήματα: το Τμήμα Τουρκικών και Σύγχρονων Ασιατικών Σπουδών, το 2003, και το Τμήμα Σλαβικών Σπουδών, το 2007. Σήμερα η Πολιτεία φαίνεται ότι επιθυμεί να κινηθεί αντιστρόφως, αντί για επέκταση των γνωστικών αντικειμένων, ελλοχεύει ο κίνδυνος για συρρίκνωσή τους, αν υλοποιηθεί η συνένωση των ξενογλώσσων Τμημάτων. Αυτή η πρωτοφανής οπισθοδρόμηση που διαγράφεται στον ορίζοντα δεν έχει προηγούμενο, εκτός εάν θυμηθούμε την προπολεμική εποχή, όταν οι ξένες Γλώσσες και Φιλολογίες λειτουργούσαν ως ελεύθερα μαθήματα.

 

Σήμερα η Πολιτεία φαίνεται ότι επιθυμεί να κινηθεί αντιστρόφως, αντί για επέκταση των γνωστικών αντικειμένων, ελλοχεύει ο κίνδυνος για συρρίκνωσή τους, αν υλοποιηθεί η συνένωση των ξενογλώσσων Τμημάτων. Αυτή η πρωτοφανής οπισθοδρόμηση που διαγράφεται στον ορίζοντα δεν έχει προηγούμενο, εκτός εάν θυμηθούμε την προπολεμική εποχή, όταν οι ξένες Γλώσσες και Φιλολογίες λειτουργούσαν ως ελεύθερα μαθήματα.




 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!