| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Πώς θά ’θελα να είχα 1 και 2 και 3 και 4 Σχολές

Του ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΖΩΡΑ

Δημοσίευση: 03-11-2011 - Στήλη: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ - Φύλλο:179




Το 1837, ο Όθωνας με το διάταγμά του «Περί συστάσεως του Πανεπιστημίου» καθόριζε τη λειτουργία τεσσάρων Σχολών (η Φιλοσοφική ήταν αρχικά ενωμένη με τη Φυσικομαθηματική). Τότε το Ίδρυμα στελεχώθηκε από καμιά τριανταριά καθηγητές που δίδασκαν διπλάσιους σχεδόν φοιτητές (52) καθώς και 75 ακροατές. Πρώτος Πρύτανης διορίσθηκε ο Κ. Σχινάς, ενώ καθήκοντα Σχολαρχών (δηλαδή Κοσμητόρων) ανέλαβαν ο Νεόφυτος Βάμβας της Φιλοσοφικής, ο Γ. Λευκίας της Ιατρικής, ο Μ. Αποστολίδης της Θεολογικής και ο Γ. Ράλλης της Νομικής.

Με την παρέλευση ενάμιση αιώνα, το Πανεπιστήμιο είχε πλέον κατακλυσθεί από φοιτητές, που παρακολουθούσαν μετά βίας στριμωγμένοι στα αμφιθέατρα τα πολλαπλά γνωστικά αντικείμενα που είχαν ενσωματωθεί στην κάθε Σχολή. Και μαζί με τους φοιτητές και τα γνωστικά αντικείμενα, είχαν αυξηθεί και οι διδάσκοντες (πάντα βέβαια σε μικρότερη αναλογία προς τους διδασκομένους). Συγκεκριμένα, το ακαδημαϊκό έτος 1981-1982, στην πολυπληθέστερη σε καθηγητικό δυναμικό Σχολή, αυτή των Θετικών Επιστημών, οι τακτικοί καθηγητές ήσαν 35, ενώ σε καθεμιά από τις υπόλοιπες Σχολές ο αριθμός τους κυμαινόταν από δύο έως τρεις δεκάδες: στη Νομική (και την Οικονομικών Επιστημών) 25, στην Ιατρική 27, στη Φιλοσοφική 21, στη Θεολογική 16. Με αυτά τα δεδομένα τότε, ο νόμος 1268/1982, όρισε τον χωρισμό των Σχολών σε Τμήματα, διαβλέποντας την κατ’ ανάγκην συνεχή αύξηση των μελών Δ.Ε.Π. Ήταν εξάλλου και οι απαιτήσεις της εποχής που οδηγούσαν σε ταχύτερες (ήδη από το Α΄ έτος σπουδών) εξειδικεύσεις τους μελλοντικούς επιστήμονες. Έκτοτε κύλησαν τριάντα ολόκληρα χρόνια, και όπως ήταν φυσικό διδάσκονται πλέον πολυπληθέστερα μαθήματα και υπηρετούν σχεδόν δεκαπλάσιοι διδάσκοντες: 400 και 200 και 800 και 300 και 50, αντίστοιχα, στις παραπάνω Σχολές (δηλαδή συνολικά περίπου 1.750, χωρίς να συνυπολογίζονται τα μέλη Δ.Ε.Π. των ανεξάρτητων Τμημάτων). Έτσι, τα περισσότερα παλαιά Τμήματα χωρίσθηκαν σταδιακά σε Τομείς, ανάλογα με τα επιστημονικά αντικείμενα των σπουδών και των ερευνών τους. Και ενώ σήμερα, με τα νέα δεδομένα, θα περίμενε κανείς περαιτέρω υποδιαιρέσεις των γνωστικών αντικειμένων και παράλληλη διάσπαση των μονάδων διδασκαλίας, ο νέος νόμος αντίθετα προβλέπει συνένωση των ήδη μεγάλων κυττάρων σε τεράστιες και δυσλειτουργικές Σχολές.


Για παράδειγμα αναφέρουμε ότι η Φιλοσοφική Σχολή απαρτίζεται από δώδεκα Τμήματα, στα μεγαλύτερα και παλαιότερα των οποίων λειτουργούν και Τομείς, δεκαεπτά τον αριθμό. Πώς θα αναπτυχθούν γόνιμα διαδικασίες μάθησης ανάμεσα στους περίπου 300 καθηγητές (έτσι θα ονομάζονται πλέον, όπως στα χρόνια του Όθωνα) και στις 25.000 φοιτητές της Σχολής, αν αυτή συνενωθεί; Πώς οι φοιτητές θα προλαβαίνουν να αποκτήσουν τις απαραίτητες γνώσεις του τομέα της Επιστήμης που θα επιλέξουν, αν έχουν χάσει ένα ακαδημαϊκό έτος για απόκτηση γενικών γνώσεων (που θα έπρεπε να έχουν προσλάβει ήδη από το Λύκειο); Αλλά και σε διδακτικό επίπεδο, πώς θα είναι δυνατόν να γίνεται αποδοτική συνεννόηση ανάμεσα σε τόσους διδάσκοντες για την αποφυγή επικαλύψεων στην ύλη των μαθημάτων; Ομοίως και σε διοικητικό επίπεδο, πώς θα είναι δυνατόν να λαμβάνονται με δημοκρατικό τρόπο αποφάσεις σε τόσο διευρυμένα (σε αριθμό και αντικείμενα) όργανα; Τη λύση προσπαθεί να τη δώσει ο ίδιος ο νόμος, με απολυταρχικό τρόπο: δεν θα χρειάζεται να οχλείται το πολυπληθές όργανο για τη λήψη αποφάσεων, γιατί θα μεριμνά ο/η διορισμένος/η Κοσμήτορας που θα αποφασίζει σχεδόν για όλα. Δεν εννόησαν, ωστόσο, ότι σχεδίασαν μια τερατώδη πυραμίδα, που θα της λείπει το κυρίως μέρος της (αφού δεν θα υπάρχουν Τμήματα –με τη σημερινή τους υπόσταση– και Τομείς), ενώ θα διαθέτει μια μόνο κουκίδα για κορυφή (τον Κοσμήτορα) και μια τεράστια επιφάνεια για βάση (εκατονταπλάσια της φυσικής).
Πιθανώς οι συντάκτες του νέου νόμου εμφορούνταν από τις κοσμολογικές απόψεις του Εμπεδοκλή που θεωρούσε πως τέσσερεις ήσαν οι θεμελιώδεις υποστάσεις του κόσμου (γη, νερό, φωτιά, αέρας), που άλλοτε συνενώνονται και άλλοτε διασπώνται, ανάλογα με τις δυνάμεις της φιλότητας και του νείκους. Όμως στην προκειμένη περίπτωση, όση φιλότητα και αν αναπτύσσεται ανάμεσα στους καθηγητές της καθεμιάς από τις πέντε Σχολές δεν θα είναι εφικτή η συνένωση (πάλι καλά που δεν προτείνεται η συνένωση και Σχολών, με το σκεπτικό ότι αρχικά ήσαν τέσσερεις, όσες και οι εμπεδόκλειες υποστάσεις).

Αυτή η επιδιωκόμενη εικονική συνένωση μόνον νείκος θα συνεπιφέρει. Ίσως, όμως, δεν είναι η εμπεδόκλεια φιλοσοφία, με τη φιλότητά της, που ενέπνευσε τους ιθύνοντες νόες του Υπουργείου, αλλά παραλλαγή γνωστού άσματος: Πώς θά ’θελα να είχα μία και δύο και τρεις και τέσσερεις Σχολές, που σαν τα Τμήματά τους ενωθούνε, θα γίνουν υδροκέφαλες.




 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!