| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Ο Νόμος και οι Προφήτες

Του ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΖΩΡΑ

Δημοσίευση: 12-10-2011 - Στήλη: ΑΠΟ ΤΗΝ ΙΣΤΟΡΙΑ ΤΟΥ ΠΑΝΕΠΙΣΤΗΜΙΟΥ - Φύλλο:178




Από τη στήλη αυτή, όπου για δέκα σχεδόν χρόνια παρουσιάζονται κάποια ιστορικά στοιχεία που αφορούν την πορεία του Ιδρύματος, σήμερα θα γίνει μία εξαίρεση και θα φιλοξενηθεί ένα σχετικό παραμύθι, με βαθιές, υπεραιωνόβιες ρίζες και κλαδιά που φθάνουν μέχρι το σήμερα. Μια φορά κι ένα καιρό υπήρχε ένας βασιλιάς που έχτισε ένα μεγάλο Σχολείο σε μια χώρα που μόλις είχε βγει από τη σκλαβιά, γι’ αυτό και δεν υπήρχαν πολλοί μορφωμένοι άνθρωποι σε αυτήν που θα μπορούσαν να γίνουν αμέσως δάσκαλοι. Έτσι ο βασιλιάς αναγκάσθηκε να φέρει από άλλες χώρες δασκάλους με παράξενα ονόματα που οι υπήκοοί του δυσκολεύονταν ακόμη και να τα προφέρουν: Έρτσοχ, Φέδερ, Τράιμπερ, Ρος, Φράαρ. Διόρισε δάσκαλο ακόμη και τον προσωπικό του φαρμακοποιό, τον Λάνδερερ. Πέρασαν από τότε πολλά χρόνια και διορίστηκαν πλέον ιθαγενείς δάσκαλοι. Αλλά μετά από αιώνες, μια μέρα, κάποιοι καινούργιοι ηγεμόνες έκριναν απερίσκεπτα ότι δεν υπήρχαν και πάλι αρκετοί καλοί επιστήμονες στη χώρα, γι αυτό και όρισαν να έρχονται από το εξωτερικό αυτοί που θα κρίνουν και θα διοικούν το μεγάλο αυτό Σχολείο. Τα παλαιά βέβαια τα χρόνια, εκείνος ο βασιλιάς διατηρούσε επιπλέον και το δικαίωμα να επιλέγει μέχρι και ποιοι θα είναι οι διευθυντές και οι υποδιευθυντές (τους έλεγαν Πρυτάνεις και Κοσμήτορες). Έτσι, ενώ σε πρώτη φάση οι δάσκαλοι ψήφιζαν και πρότειναν στον Βασιλιά δύο ή τρεις υποψηφίους για το αξίωμα του Πρύτανη, εκείνος ήταν που τελικά επέλεγε ανάμεσά τους το πρόσωπο της αρεσκείας του για να το διορίσει. Και πέρασαν πάλι χρόνια πολλά για να του αφαιρεθεί αυτή η δικαιοδοσία, αλλά κάποιοι νέοι ηγεμόνες είχαν την φαεινή ιδέα να αντιστρέψουν αυτό το σύστημα, κάνοντάς το ακόμη πιο απολυταρχικό: θα είναι δεκαπέντε αυλικοί αυτοί που με δικά τους κριτήρια θα επιλέγουν σε πρώτη φάση τους υποψήφιους διευθυντές, ενώ οι δάσκαλοι, δεύτεροι και καταϊδρωμένοι, θα διαλέγουν αναγκαστικά κάποιον από αυτούς. Για τους υποδιευθυντές, ούτε λόγος να γίνεται: αυτοί θα ορίζονται αποκλειστικά από τους αυλικούς! Ας μην ξεχνάμε ότι, την παλιά εποχή, ο βασιλιάς μπορούσε να στέλνει στο σπίτι τους κάποιους δασκάλους που με τον καιρό δεν του άρεσαν.
Και ενώ σιγά-σιγά του αφαιρέθηκε αυτό το καταχρηστικό προνόμιο, οι νέοι αυλικοί αποφάσισαν πως μπορούσαν να στέλνουν στην εφεδρεία όποιους ήθελαν.

 

Με ποιο όμως μαγικό τρόπο έγιναν αυτά τα τρομερά πισωγυρίσματα του χρόνου; Πώς οι αυλικοί ξαναπόκτησαν τα δικαιώματα που είχαν αφαιρεθεί από τον παλιό βασιλιά, ύστερα από μακροχρόνιους αγώνες του λαού; Ήταν οι πολιτικοί της χώρας που το αποφάσισαν, γιατί – όπως ειπώθηκε μέσα στη Βουλή– στο Πανεπιστήμιο “Γιάννης κερνάει και Γιάννης πίνει”, αφού αυτό διοικείται από δάσκαλο εκλεγμένο από τους ίδιους τους δασκάλους! Μήπως όμως στη Βουλή του τόπου δεν προεδρεύει ένας από τους βουλευτές, εκλεγμένος από αυτούς τους ίδιους; Ξέχασαν οι βουλευτές την εκτίμηση που έτρεφαν παλιά για τους δασκάλους (που ήταν εξάλλου και δικοί τους δάσκαλοι); Αρκεί να θυμηθούμε ότι, την παλιά καλή εποχή, ύστερα από την επανάσταση της 3ης Σεπτεμβρίου 1843, το Πανεπιστήμιο εκπροσωπείτο τιμητικά στο Κοινοβούλιο σαν να επρόκειτο για μία ολόκληρη περιοχή της χώρας (και πράγματι ήταν ολόκληρη περιοχή, η περιοχή του πνεύματος). Τότε οι βουλευτές, με συντριπτική πλειοψηφία, αποφάσισαν να δεχτούν ανάμεσά τους εκπρόσωπο του μεγάλου Σχολείου: 119 υπερψήφισαν και μόνον 44 καταψήφισαν την πρόταση. Έτσι, σύμφωνα με το άρθρο 30 του νόμου περί εκλογής βουλευτών του 1844: «οι καθηγηταί τού Πανεπιστημίου Όθωνος εκλέγουσιν ίδιον βουλευτήν κατ απόλυτον πλειοψηφίαν», πράγμα που φανερώνει ότι οι άρχοντες τότε του τόπου σέβονταν το λειτούργημα των δασκάλων, αφού τους εκχώρησαν μία (και αργότερα και δεύτερη) θέση μέσα στο Κοινοβούλιο. Και δεν είχαν μικρότερο από τους υπόλοιπους βουλευτές όνομα ή ανάστημα οι προερχόμενοι από το Ίδρυμα, αρκεί να αναφέρει κανείς το όνομα ενός Κωνσταντίνου Σχινά και ενός Αλέξανδρου Ρίζου Ραγκαβή που προέρχονταν από τη Φιλοσοφική Σχολή, ή τα ονόματα των νομικών συναδέλφων τους Γεώργιου Ράλλη, Περικλή Αργυρόπουλου, Σπυρίδωνα Πήλικα, Μιχαήλ Ποτλή. Και μάλιστα, είκοσι χρόνια αργότερα (το 1863), συζητήθηκε στη Βουλή το ενδεχόμενο να δοθεί και μία βουλευτική έδρα για εκπρόσωπο των φοιτητών – που εκείνη την εποχή είχαν αποδείξει έμπρακτα την ωριμότητά τους με τη συμμετοχή τους σε διάφορους αγώνες και κινήματα. Και παρότι αυτή η πρόταση, για εκπροσώπηση των φοιτητών μέσα στη Βουλή, δεν έγινε τελικά δεκτή, ωστόσο οι ίδιοι οι βουλευτές στην πλειοψηφία τους –και τότε και ακόμη και τώρα - είναι απόφοιτοι του Ιδρύματος. Έτσι, όταν πριν από 80 χρόνια η Βουλή επρόκειτο να εγκρίνει τον νόμο 5343 του 1932, που περιελάμβανε τον Οργανισμό του Πανεπιστημίου, ακούσθηκε πάνω απ’ όλα η φωνή των πανεπιστημιακών βουλευτών: του Ζέγγελη, του Αιγινήτη, του Πετσάλη, ενώ ο τότε φωτισμένος Υπουργός Παιδείας Γεώργιος Παπανδρέου έκανε ερμηνευτικές δηλώσεις.

 

Ας συγκρίνει, λοιπόν, ο καθένας το τι γινόταν στα παλιά χρόνια, με το τι γινόταν στα νεότερα και με το τι θα γίνεται από εδώ και πέρα. Μας αρκεί ο νόμος που έχουμε στα χέρια μας για να το καταλάβουμε: δεν χρειάζεται κανείς να είναι και προφήτης για να προβλέψει πού θα οδηγηθεί η Παιδεία! Και, όπως συμβαίνει σε όλα τα παραμύθια, ζήσαν αυτοί καλά και εμείς … χειρότερα. Αλλά επειδή η ελπίδα ευτυχώς πεθαίνει τελευταία, ας παραφράσουμε τον καλβικό στίχο, διατρανώνοντας: «Θέλει αρετήν και τόλμην η Παιδεία».




 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!