| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Διάλογος για την οικονομική κρίση

Δημοσίευση: 21-02-2011 - Στήλη: ΑΠΟΨΕΙΣ - Φύλλο:170


Eυρωπαϊκή απάντηση στην οικονομική κρίση
Άρθρο του Γιάννη Bαρουφάκη καθηγητή στο Tμήμα Oικονομικών Eπιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών.

Δύο χώρες της ευρωζώνης έχουν ήδη, ουσιαστικά, κηρύξει πτώχευση. Ελλάδα και Ιρλανδία παραδέχθηκαν ότι δεν μπορούν να ανταποκριθούν στις δανειακές τους υποχρεώσεις δανειζόμενες από την τρόικα περί τα 200 δις με όρους τόσο επαχθείς που εξασφαλίζουν την αποτυχία των συγκεκριμένων χρονοδιαγραμμάτων και της ασκούμενης Ευρωπαϊκής πολιτικής διάσωσης του ίδιου του ευρώ. Όταν η ασθένεια φτάσει στην Ισπανία, μετά την Πορτογαλία, η Ευρώπη θα τεθεί προ ενός αμείλικτου διλήμματος: Διάσπαση της ευρωζώνης σε δύο ή τρεις διαφορετικές ζώνες (π.χ. ζώνες μάρκου, στερλίνας και ευρώ) ή πολιτική αντιμετώπιση του συνολικού βουνού Χρέους – Τραπεζικών Ζημιών από τις Βρυξέλλες και άμεση εγκατάλειψη της μεγαλύτερης ανοησίας των Ευρωπαίων ηγετών μας από καταβολής Ε.Ε.: Της προσπάθειας καταπολέμησης της Κρίσης μέσω διμερών δανειακών συμφωνιών και εγχώριων διαρθρωτικών αλλαγών.

Η Κρίση δεν οφείλεται ούτε στην έλλειψη ανταγωνιστικότητας της ελληνικής οικονομίας ούτε και στη διαφθορά του δημοσίου. Απόδειξη η Ιρλανδία. Η άποψη αγαπητών συναδέλφων ότι η ανάπτυξη θα έρθει από τις περίφημες διαρθρωτικές αλλαγές συγκρούεται μετωπικά με την πραγματικότητα: Αν η πρωταθλήτρια των διαρθρωτικών αλλαγών, η Ιρλανδία, σαπίζει στο ίδιο υφεσιακό μπουντρούμι με εμάς, πώς προκύπτει ότι οι δικές μας διαρθρωτικές αλλαγές θα μας απελευθερώσουν (και μάλιστα όταν λαμβάνουν χώρα σε περίοδο ύφεσης, περίοδο που οι επιχειρηματίες ακούνε την λέξη "επένδυση" και τρέπονται σε φυγή ανεξάρτητα από τις όποιες βελτιώσεις στις συνθήκες του επιχειρείν); Είναι απλό: Δεν προκύπτει! Το θέμα μας δεν είναι, αγαπητέ αναγνώστη, αν οι αλλαγές στην αγορά εργασίας, στα κλειστά επαγγέλματα κ.λπ. είναι επιθυμητές ή όχι. Το θέμα είναι ότι είναι εκτός... θέματος. Είναι σαν το καράβι να πλέει κατ΄ ευθείαν προς την ξέρα και εμείς να συζητάμε σημαντικές δομικές βελτιώσεις στα υδραυλικά του συστήματα.

Ποια λοιπόν είναι η ξέρα που μας κοιτάζει κατάματα; Είναι η διπλή κρίση που πλήττει την ευρωζώνη ενώ εκείνη επικεντρώνεται στη μία αγνοώντας επιδεικτικά την άλλη. Η μία κρίση, εκείνη που τραβά την προσοχή όλων, είναι η κρίση χρέους των υπερχρεωμένων κρατών. Η δεύτερη όμως κρίση, αν και εξ ίσου σημαντική, δεν φαίνεται να απασχολεί κανέναν: Είναι η κρίση των ευρωπαϊκών τραπεζών στις οποίες ανήκει το χρέος των υπερχρεωμένων κρατών και οι οποίες φυτοζωούν διασωληνωμένες με την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ECB) που τις κρατά νεκροζώντανες. Φοβούμενες ότι τα δανεικά που τους χρωστούν τα υπερχρεωμένα κράτη μπορεί να μην τα πάρουν ποτέ, καθώς τα κράτη αυτά βυθίζονται όλο και πιο πολύ στο χρέος, τι κάνουν οι τράπεζες; Δεν δανείζουν στις επιχειρήσεις και στα νοικοκυριά!

Το αποτέλεσμα είναι ότι βαθαίνει η ύφεση, μειώνονται τα κρατικά έσοδα, αυξάνονται τα χρέη των υπερχρεωμένων κρατών και, έτσι, πανικοβάλλονται ακόμα πιο πολύ οι τράπεζες.

Αυτός είναι ο φαύλος κύκλος που, αν δεν αντιμετωπιστεί πολιτικά, θα καταργήσει το ευρώ πάραυτα.

Πώς σπάει ένας τέτοιος φαύλος κύκλος; Πάντως όχι με συνέχιση της περιοριστικής πολιτικής και μικροαλλαγές τύπου απελευθέρωσης του επαγγέλματος των φαρμακοποιών.

Αυτό που απαιτείται είναι δύο παρεμβάσεις, μία που θα σταθεροποιήσει την κατάσταση συμπιέζοντας το συνολικό χρέος (κρατών και τραπεζών) και μία δεύτερη που θα δώσει ώθηση στην ανάκαμψη και, παράλληλα, θα ανασχεδιάσει την αρχιτεκτονική του ευρώ χωρίς όμως να απαιτεί θεσμικές αλλαγές που, στη σημερινή φάση, είναι πολιτικά ανέφικτες.

Τέτοιες παρεμβάσεις είναι απόλυτα εφικτές (βλ. www.yanisvaroufakis.eu για μια πολύ συγκεκριμένη πρόταση) και θα αποτελέσουν την αρχή της σωτηρίας της ευρωζώνης.

Κλείνοντας, ναι, είναι αλήθεια, η Ελλάδα κουβαλάει από καιρό τα δικά της, ιδιαίτερα, αμαρτήματα. Όμως η Κρίση μόνο σε Ευρωπαϊκό επίπεδο μπορεί να αντιμετωπιστεί, κάτι που αποτελεί προϋπόθεση ώστε η Ελλάδα να κάνει τις μεταρρυθμίσεις που τόση ανάγκη έχουμε.


H επόμενη μέρα της οικονομικής κρίσης
Άρθρο του Γιάννη Στουρνάρα, καθηγητή στο Tμήμα Oικονομικών Eπιστημών του Πανεπιστημίου Αθηνών και Γεν. Διευθυντή του Ι.Ο.Β.Ε.

Η Ελλάδα βρίσκεται στο κέντρο του παγκόσμιου ενδιαφέροντος για τις πρόσφατες οικονομικές της εξελίξεις. Μετά από ακατάλληλες πολιτικές που εφαρμόστηκαν από προηγούμενες κυβερνήσεις, ειδικά την περίοδο 2007-2009, η νέα κυβέρνηση δεν μπόρεσε αρχικά να προβλέψει την αντίδραση της αγοράς και καθυστέρησε να λάβει διορθωτικά μέτρα. Την ίδια στιγμή, οι Αρχές της Ευρωζώνης, οι οποίες ευθύνονται εν μέρει επειδή δεν έδρασαν αρκετά γρήγορα παρά το γεγονός ότι υπήρχαν, ήδη από το 2008, ισχυρές ενδείξεις δημοσιονομικού εκτροχιασμού στην Ελλάδα, δεν κατάφεραν να αντιληφθούν τη σοβαρότητα της κατάστασης και έχασαν χρόνο ταλαντευόμενες ανάμεσα στην "τιμωρία των αμαρτωλών" και τη σωτηρία της Ευρωζώνης. Οι χρηματοπιστωτικές αγορές είχαν επίσης συμμετοχή στην ελληνική κρίση: Επί σειρά ετών, αγνοούσαν εντελώς τα υψηλά και αυξανόμενα ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών τόσο της Ελλάδας όσο και άλλων χωρών του Ευρωπαϊκού Nότου που ανήκουν στην Ευρωζώνη και παρείχαν αφειδώς δάνεια. Ξαφνικά, έκλεισαν την πόρτα της ρευστότητας, κυρίως στην Ελλάδα, μια χώρα με σχετικά υψηλό δημόσιο χρέος, αλλά σχετικά χαμηλό ιδιωτικό χρέος, υιοθετώντας την άποψη ότι το πρώτο είναι πιο τοξικό από το δεύτερο. Η άποψη αυτή φαίνεται ότι αλλάζει το τελευταίο διάστημα λόγω των πρόσφατων εξελίξεων και σε άλλες χώρες της περιφέρειας της Ευρωζώνης.

Η ελληνική οικονομική κρίση μπορεί να ήταν η πρώτη που ξέσπασε στην Ευρωζώνη, αλλά σίγουρα δεν είναι η μόνη. Σε αυτό το πλαίσιο, η Ελλάδα ενήργησε ως "μαμή της ιστορίας" με την έννοια ότι το πρόβλημά της κατέδειξε ότι μια νομισματική ένωση μεταξύ δομικά διαφορετικών κρατών-μελών δεν μπορεί να διατηρηθεί χωρίς ένα μόνιμο μηχανισμό επίλυσης κρίσεων. Ο Ευρωπαϊκός Μηχανισμός Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας, (EFSF), ο οποίος ιδρύθηκε ως απόρροια της ελληνικής κρίσης και, ιδιαίτερα, η απόφαση του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου της 29-10-2010 για τη μετατροπή του σε έναν μόνιμο μηχανισμό, αποτελούν βήματα προς τη σωστή κατεύθυνση.

Στην πραγματικότητα, η Ευρωζώνη χρειάζεται ένα Ευρωπαϊκό Νομισματικό Ταμείο. Εκείνοι που φοβούνται ότι ένας τέτοιος μηχανισμός θα μπορούσε να μετατρέψει την Ευρωζώνη σε ένα μηχανισμό μεταβίβασης πόρων μεταξύ των κρατών-μελών της, θα πρέπει να είναι ήσυχοι ότι αυτό δεν θα συμβεί, με την εφαρμογή ταυτόχρονων αλλαγών στη Συνθήκη και στο Σύμφωνο Σταθερότητας και Ανάπτυξης.

Αλλά ακόμα κι αυτό δεν αρκεί για να διασφαλιστεί η χρηματοπιστωτική σταθερότητα της Ευρωζώνης. Εάν το βάρος της προσαρμογής πέσει αποκλειστικά στις χώρες-μέλη με ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών, τότε η Ευρωζώνη θα υποφέρει από μια μόνιμη απειλή χρόνιας στασιμότητας. Οι προτάσεις του Keynes για συμμετρικά όρια ανάμεσα σε χώρες με ελλείμματα τρεχουσών συναλλαγών και χώρες με πλεονάσματα τρεχουσών συναλλαγών είχαν αγνοηθεί από τους Αμερικανούς στο Bretton-Woods το 1944, αλλά υιοθετήθηκαν από τους ίδιους εξήντα έξι χρόνια αργότερα και προτάθηκαν στη Σύνοδο Κορυφής των G-20 στη Νότια Κορέα. Επιδιώκοντας τον περιορισμό των ανοιγμάτων στις τρέχουσες συναλλαγές, θετικών και αρνητικών μαζί, μπορούμε να αντιμετωπίσουμε πιο αποτελεσματικά τις παγκόσμιες οικονομικές ανισορροπίες. Δεν υπάρχει αμφιβολία ότι στην Ευρωζώνη χρειαζόμαστε ανάλογες ρυθμίσεις.

Πιστεύω ακράδαντα ότι η Ελλάδα θα κάνει το καθήκον της, θα συμμορφωθεί με τους όρους της Συμφωνίας, θα ολοκληρώσει τις μεταρρυθμίσεις και θα αποπληρώσει το σύνολο του χρέους της. Σήμερα η χώρα έχει πνευματικά εύρωστες, αν και διάσπαρτες, δυνάμεις οι οποίες αναγνωρίζουν ότι πρέπει να γίνουν ριζικές αλλαγές στην οικονομική πολιτική, στις οικονομικές δομές, στους θεσμούς, στις κοινωνικές αξίες και συμπεριφορές. Αυτές οι δυνάμεις μπορούν να γίνουν ο καταλύτης της αλλαγής, όπως συνέβαινε πάντα. Καθ΄ όλη τη σύγχρονη ιστορία της, η οποία άρχισε το 1830 όταν η Ελλάδα απέκτησε της ανεξαρτησία της από την Οθωμανική Αυτοκρατορία, η χώρα γνώρισε πολλές οικονομικές κρίσεις που ήταν κυρίως συνέπεια πολέμων, τόσο διεθνών όσο και εμφύλιων, κοινωνικών αναταραχών, εθνικών καταστροφών και δικτατοριών. Οι κρίσεις αυτές προξένησαν τεράστιο οικονομικό, αλλά και ανθρώπινο πόνο. Ωστόσο, η Ελλάδα κατάφερε να ανακάμψει σχετικά γρήγορα, να εδραιώσει ένα δημοκρατικό πολίτευμα υψηλής ποιότητας και να υπερδιπλασιάσει το μερίδιό της στο παγκόσμιο Α.Ε.Π. κατά τα τελευταία εκατό χρόνια. Πολύ λίγες χώρες-μέλη της Ευρωζώνης το έχουν καταφέρει αυτό, στο ίδιο χρονικό διάστημα, κάτω από πολύ πιο ευνοϊκές πολιτικές και κοινωνικές συνθήκες.




 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!