| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Καλλιόπη Σπανού - H νέα Συνήγορος του Πολίτη

Της Σoφίας Καναούτη

Δημοσίευση: 03-11-2011 - Στήλη: ΣΥΝΕΝΤΕΥΞΕΙΣ ΚΑΙ ΠΡΟΣΩΠΑ - Φύλλο:179




Συνέντευξη στη Σοφία Καναούτη

 

Σήμερα, η εμπιστοσύνη των Ελλήνων πολιτών στους θεσμούς δοκιμάζεται με τρόπους που δεν μπορούσαμε να φανταστούμε, ακόμη και πριν δύο ή τρία χρόνια. Αυτή η κλονισμένη εμπιστοσύνη, με την κατάλυση πολλών από τις βεβαιότητες που είχαμε ως πολίτες, είναι μια κατάσταση από τις πιο επικίνδυνες για τη δημοκρατία, και ενέχει κινδύνους για ολόκληρο το φάσμα των δεσμών κράτους και πολίτη. Ένα κενό εμπιστοσύνης έρχεται να καλύψει ο Συνήγορος του Πολίτη, με τη διαμεσολάβησή του για την εξομάλυνση των σχέσεων πολίτη και δημόσιας πολιτικής.
Η κ. Καλλιόπη Σπανού, Καθηγήτρια Διοικητικής Επιστήμης στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, Συνήγορος του Πολίτη, μίλησε στο Εδώ Πανεπιστήμιο για το έργο του Συνηγόρου. Ένας ευγενικός άνθρωπος, με γνώσεις και εμπειρία, που μιλά για την αξία της διαμεσολάβησης.

 

Διαφύλαξη της νομιμότητας, αλλά και διαφύλαξη της ηθικής τάξης


Ο Συνήγορος του Πολίτη είναι μια έκφραση του Ombudsman, του Διαμεσολαβητή, θεσμού που ξεκινώντας από τη Σουηδία έχει κερδίσει ολόκληρο τον κόσμο. Έργο του είναι να κάνει συστάσεις. Βασίζεται κυρίως στην ηθική, το moral authority, την ηθική αυθεντία, θα λέγαμε σε μετάφραση, του θεσμού. Έτσι, με την ανεξαρτησία που έχει μπορεί να διατυπώσει απόψεις με βάση πάντα τη νομιμότητα, αλλά και με μία ελευθερία που ερμηνεύει και θέλει να τηρεί το πνεύμα του νόμου. Βλέπετε, η έννοια της παραβίασης της νομιμότητας δεν ταυτίζεται με την έννοια της κακοδιοίκησης. Μπορεί για παράδειγμα μία διαδικασία να χρησιμοποιείται εμμέσως καταχρηστικά, να καθυστερεί τον πολίτη, να παραβιάζει δικαιώματά του, κι όμως να μην μπορείς να πεις ότι είναι παράνομη. Τότε για να την αντιμετωπίσεις, να την κρίνεις και να τη διορθώσεις πρέπει να μη χρησιμοποιήσεις αποκλειστικά και μόνο τη νομιμότητα ως κριτήριο, αλλά και τις γενικές αρχές του δικαίου, αλλά και την κοινή λογική. Να έχεις άποψη για τις ευρύτερες αξίες της δημοκρατίας, που δεν ανατρέπουν τη νομιμότητα, αλλά προσανατολίζουν την ερμηνεία της με έναν ευρύτερο τρόπο.

 

Όχι υποκατάσταση, αλλά πειθώ


Πώς αντιμετωπίζει ο Συνήγορος τη διοίκηση;
Είπαμε ότι ο ρόλος του Συνηγόρου είναι να κάνει συστάσεις. Κι αυτό έχει το νόημα αφ ενός ότι δεν μπορεί να υποκαταστήσει όλες τις υπηρεσίες, δηλαδή όλα τα υπουργεία, όλους τους οργανισμούς, όλα τα ασφαλιστικά ταμεία, όλους τους δήμους, την περιφέρεια. Δεν βρίσκεται εδώ για να υποκαταστήσει. Δεν μπορεί να το κάνει, και ίσως δεν πρέπει και να το κάνει. Από την άλλη, διατυπώνοντας συστάσεις, στην ουσία επιχειρεί να κάνει τη διοίκηση να σκεφτεί διαφορετικά, να οργανωθεί διαφορετικά και να βρει λύση. Γι’ αυτό χρειάζεται πειθώ. Μόνο μέσω της πειθούς μπορεί να το καταφέρει, γι’ αυτό είναι σημαντικό να έχει αξιοπιστία και στις δύο πλευρές, και στους πολίτες αλλά και στη διοίκηση.

 

Απαντώντας στη συγκυρία


Αναλάβατε τη θέση το 2010 – ποιοι είναι οι προβληματισμοί σας ως νέα Συνήγορος;

Ήμουν Βοηθός Συνήγορος από το 2003, έχω μια σχετικά καλή εικόνα της πορείας του Συνηγόρου και έχω και αίσθηση προς τα πού θα μπορούσε να πάει ο θεσμός εσωτερικά, και προφανώς σε σχέση με το περιβάλλον του. Το μεγάλο όμως θέμα δεν είναι αν άλλαξε το πρόσωπο. Αυτό είναι στη λογική του θεσμού – από τη στιγμή που είναι θητεία, σημαίνει ότι είναι χρονικό διάστημα που έχει αρχή και τέλος· το βασικό είναι ότι έχουν αλλάξει άρδην οι συνθήκες στις οποίες λειτουργεί ο Συνήγορος. Η σημερινή κρίση δημιουργεί συνθήκες που ήταν αδιανόητες τα προηγούμενα χρόνια. Έτσι χρειάζεται επαναπροσδιορισμός των μέσων παρέμβασης, των τρόπων παρέμβασης. Για παράδειγμα χρειάζεται μεγαλύτερη εξωστρέφεια, χρειάζονται προτάσεις και παρεμβάσεις οι οποίες έχουν ένα ρεαλισμό στη συγκυρία, γιατί όσο ωραία και να ακούγονται ορισμένα πράγματα, αν δεν έχουν πιθανότητα υλοποίησης δεν ξέρω τι νόημα έχει να βγουν απλώς ως μία σημαία. Και παράλληλα χρειάζεται μία εγρήγορση, δεδομένου ότι όλη αυτή η κατάσταση δεν έχει τις ίδιες επιπτώσεις σε όλες τις κοινωνικές ομάδες. Σε κάποιες ομάδες υπάρχει ο κίνδυνος να θιγεί ο πυρήνας των δικαιωμάτων. Μιλάμε πλέον για το δικαίωμα στην επιβίωση. Καλό είναι να υπενθυμίζεται ότι ακόμα και με πιο περιορισμένα μέσα, ο Συνήγορος σ’ αυτή τη φάση είναι ένας τρόπος διεκδίκησης δικαιωμάτων ο οποίος δεν κοστίζει άμεσα στους πολίτες. Διότι τα δικαστήρια, πέραν των καθυστερήσεων, που αποτελούν και ένα αντικίνητρο, έχουν και ένα κόστος, το οποίο μπορεί να γίνεται πιο σημαντικό σήμερα. Υπ’ αυτή την έννοια υπάρχει χώρος ακόμη και με τις δύσκολες, πολύ δύσκολες σημερινές συνθήκες. Πρέπει να συνεχίσει ο Συνήγορος, και να εντείνει την προσπάθειά του ιδιαίτερα προς τις πιο ευάλωτες ομάδες. Και αυτό το κάνει.

 


Την Πέμπτη 13 Οκτωβρίου 2011, παρουσιάστηκε από τις εκδόσεις Παπαζήση το βιβλίo Δημόσιες Πολιτικές στην Ελλάδα, Όψεις και Αντιφάσεις, με την επιστημονική επιμέλεια της κ. Καλλιόπης Σπανού. Η κ. Σπανού έθεσε κατά την παρουσίαση ένα καίριο ζήτημα για την ομαλή λειτουργία της διοίκησης και των θεσμών: τη θέσπιση της ελεγκτικής λειτουργίας όχι σαν να ήταν εκδίκηση ή τιμωρία, αλλά με κανονικότητα και περιοδικότητα. Για να ελέγχεται έτσι η νομιμότητα και η ηθική ισχύς των πρακτικών των κρατικών λειτουργών, και να προστατεύονται και οι ίδιοι ενάντια στην απαξίωση του θεσμικού τους ρόλου.




 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!