| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Φάκελος: H κατάληψη της Nομικής τον Φεβρουάριο του 1973

Δημοσίευση: 01-02-2011 - Στήλη: ΦΑΚΕΛΟΣ - Φύλλο:172





Eπιμέλεια: Eμμ. Φυριππής – X.N. Mπαμπούνης
Αναπληρωτές Καθηγητές Παιδαγωγικού Τμήματος Δημοτικής Εκπαίδευσης του Πανεπιστημίου Αθηνών

 

Ο δριμύς χειμώνας του 1973 ήταν θερμός σε εξελίξεις: φοιτητικές διαδηλώσεις σε Αθήνα και Θεσσαλονίκη, αποχές διαρκείας, κλήσεις και συλλήψεις σπουδαστών. Η προσπάθεια των συνταγματαρχών να εξαρθρώσουν το φοιτητικό κίνημα, αντί να καταστείλει τη δυναμική του, απέφερε για το καθεστώς τα αντίθετα των αναμενομένων. Στη συγκεκριμένη συγκυρία κυρίαρχη αιτία και αφορμή για την περαιτέρω όξυνση των κινητοποιήσεων ήταν η διακοπή (14 Φεβρουαρίου) της αναβολής στράτευσης 42 φοιτητών και 49 άλλων την επομένη, οι οποίοι υποχρεώθηκαν να καταταγούν αμέσως στο στράτευμα.

Tη Δευτέρα 19 Φεβρουαρίου, με τη Nομική «κλειστή μέχρι νεωτέρας λόγω έργων» συνεδρίασε η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Αθηνών, η οποία για πρώτη φορά τότε συζήτησε το θέμα των κινητοποιήσεων των φοιτητών. Ο Πρύτανης Κ. Τούντας, αφού χαρακτήρισε τα φοιτητικά «σαν την φωτιά», ζήτησε από τους συγκλητικούς να εγκρίνουν τους χειρισμούς του. Παράλληλα θεώρησε τα φοιτητικά αιτήματα «γενικότερα» και όχι «ειδικά εκπαιδευτικά» (Πρακτικά της Συγκλήτου, σ. 354). Κατά τη συζήτηση, εκτιμήθηκε από τον Α΄ Αντιπρύτανη Δ. Κουτσογιαννόπουλο ότι «η στράτευσις ορισμένων ηγετικών φοιτητικών στελεχών εκτονώνει την κατάστασιν», για να αντιλεχθεί από τον Γενικό Γραμματέα του Πανεπιστημίου Κ. Κελλάρη ότι η ηγεσία του φοιτητικού Κινήματος περιέρχεται πλέον στις φοιτήτριες.

Ωστόσο οι εξελίξεις ήταν ραγδαίες. Την Τετάρτη 21 Φεβρουαρίου 4.000 περίπου φοιτητές και φοιτήτριες κυρίως της Νομικής, της Φιλοσοφικής και της Φυσικομαθηματικής κατέλαβαν το Mέγαρο Θεωρητικών Eπιστημών (Μ.Θ.Ε.). Οι φοιτητές της Φυσικομαθηματικής συγκεντρώθηκαν στο Χημείο και μετέβησαν στη Νομική Σχολή με τη συνοδεία των Καθηγητών τους Γαλανού, Γιαννακόπουλου, Καπούλα και Κατάκη. Από τις απογευματινές ώρες, κι ενώ υπήρχε λαϊκή συμπαράσταση, οι αστυνομικές δυνάμεις κατέκλυσαν τα πέριξ και φιλοκαθεστωτικοί «σπουδαστές» απειλούσαν ή επιχειρούσαν να δημιουργήσουν προβλήματα. Στο μεταξύ, οι εκουσίως αποκλεισμένοι από τις δυνάμεις Ασφαλείας έδωσαν όρκο να αγωνιστούν «μέχρι τέλους για την κατοχύρωση των ακαδημαϊκών ελευθεριών, του πανεπιστημιακού ασύλου και για την ανάκληση όλων των καταπιεστικών νόμων και διαταγμάτων».

Η Σύγκλητος την ημέρα εκείνη συνεδρίασε εκτάκτως στις 10 το βράδυ. Καθ’ όλην όμως την ημέρα υπήρξε έντονη κινητικότητα. Το μεσημέρι είχε θεαθεί στην είσοδο της Νομικής ο Πρύτανης, ο οποίος, συζήτησε «μετά των εκεί ευρισκομένων οργάνων της τάξεως» και απαντώντας σε ερωτήσεις δημοσιογράφων φέρεται ότι είπε «ο Θεός να βάλει το χέρι του». Ακολούθησε σύσκεψη του Πρύτανη με τον Παττακό, και τους Αγαθαγγέλου, Τσούμπα και Δ. Ιωαννίδη. Στο τέλος της σύσκεψης ο Παττακός ενεχείρισε στον Τούντα το ακόλουθο σημείωμα: «1. Έχετε απόλυτον ελευθερίαν να χειρισθήτε τα θέματά σας, κατά την υμετέραν κρίσιν. 2. Γνωρίζετε τους νόμους της Πατρίδος. 3. Γνωρίζετε τους νόμους του Πανεπιστημίου σας. 4. Είσθε αυτοδιοίκητον Ανώτατον Εκπαιδευτικόν Ίδρυμα. Πράξατε το καθήκον σας...».

Το πρωί της 22ας Φεβρουαρίου βρήκε τους φοιτητές ακροβολισμένους στην ταράτσα, με αναρτημένη την ελληνική σημαία αλλά και με γραπτά και προφορικά αντιδικτατορικά συνθήματα. Στους παρακείμενους του Μ.Θ.Ε. δρόμους ο κόσμος με τις εκδηλώσεις του όλο και περισσότερο συμπαρίστατο. Στις 11 π.μ. άρχισε έκτακτη συνεδρίαση της Συγκλήτου. Σε αυτήν, αναγνώστηκε και έγγραφο του Κοσμήτορος της Ιατρικής Γ. Μερίκα, με το οποίο γνωστοποιούσε ότι οι παρόντες Καθηγητές στη συνεδρία της 20ής Φεβρουαρίου αποφάσισαν να αναθέσουν στις Πρυτανικές Αρχές και στη Σύγκλητο την ανάληψη «πάσης δεούσης παρεμβάσεως» όσον αφορά στο ζήτημα της στράτευσης των φοιτητών. Συναφούς περιεχομένου ήταν και η επιστολή του Καθηγητή της Νομικής Π. Ζέπου. Ο Ζέπος, επικαλούμενος την αρχαιότητα της καθηγεσίας του, επεσήμανε ότι προείχε να εκτονωθεί η επικίνδυνη κατάσταση. Με το σκεπτικό ότι οι διδάσκοντες οφείλουν να προσβλέπουν στους φοιτητές όπως «γονείς προς τα παιδιά των», παρακαλούσε τη Σύγκλητο να εξαντλήσει την επιρροή της για την ανάκληση του Ν.Δ. 1347/73, στη βάση όχι τόσο της αντι-συνταγματικότητάς του όσο του αψυχολόγητου μέτρου της στράτευσης.

Στη συζήτηση που ακολούθησε, η πλειοψηφία των συγκλητικών τάχθηκε υπέρ της πρότασης του Β΄ Αντιπρύτανη Κ. Ρόκα να εκφραστεί ευχή ανάκλησης του επίμαχου νομοσχεδίου με την οποία αρχικά διαφώνησε ο Δ. Κουτσογιαννόπουλος για να μη περιαχθεί η Κυβέρνηση σε «δυσχερή θέσιν» (sic) σε θέμα που αποτελεί «τον ακρογωνιαίον λίθον της πολιτικής της». Στη συνεδρίαση έγινε δεκτή και η Επιτροπή φοιτητών του Μ.Θ.Ε. Ο Πρύτανης υποσχέθηκε ότι θα προσπαθήσει να μην χάσουν οι στρατευθέντες το έτος και η Επιτροπή ανέλαβε να προτείνει στους συναδέλφους της, κατά τα Πρακτικά πάντοτε της Συγκλήτου, να αποχωρήσουν «άνευ επεισοδίων» από το κτήριο «έστω και κηρύσσοντες 10ήμερον εκεχειρίαν».

Η συνεδρίαση της Συγκλήτου τελείωσε στις 15.30. Την ίδια περίπου ώρα ο διευθυντής της Αστυνομίας Δασκαλόπουλος ανακοίνωνε στην Επιτροπή των φοιτητών ότι δεν θα πειραχθεί κανείς από τους ευρισκομένους στο Μ.Θ.Ε., αν αποχωρήσουν έως τις 6 το απόγευμα. «Διαφορετικά δεν θα ’μαστε εμείς που θα μπούμε μέσα…». Η αποχώρηση άρχισε μετά τις 17.00, κράτησε 50΄ περίπου και εξελίχθηκε σε μαζική διαδήλωση στο κέντρο της Aθήνας.

Η κατάληψη της Νομικής υπήρξε η μεγαλύτερη έως τότε αντιδικτατορική φοιτητική εκδήλωση και, παρά το ειδικό βάρος των μετέπειτα γεγονότων του Πολυτεχνείου, αποτελεί καίριο σταθμό γιατί έθεσε σταθερές βάσεις δεσμού του φοιτητικού Κινήματος με τον ελληνικό λαό και συνιστά ανιούσα καμπύλη στην πολιτικοποίηση των σπουδαστικών αιτημάτων και την αντίσταση κατά του καθεστώτος.

Από την 23η Φεβρουαρίου έως την 1η Μαρτίου οι φοιτητικές κινητοποιήσεις συνεχίστηκαν με Γ.Σ. που πραγματοποιήθηκαν στο Φαρμακευτικό, στο Βιολογικό, στο Χημικό κ. α. Την 2α Μαρτίου πραγματοποιήθηκε η ομιλία του Γ. Παπαδόπουλου προς τις Συγκλήτους των Α.Ε.Ι. στην αίθουσα της Βουλής. Εκεί οι παριστάμενοι συγκλητικοί άκουσαν τον δικτάτορα να λέει: «…εντός των Ανωτάτων Εκπαιδευτικών Ιδρυμάτων, δεν θα ασχοληθώ εγώ μέχρις ότου εσείς, ως Διοικήσεις αυτών, δηλώσετε ότι ημπορείτε να επιβάλλετε την τάξιν. Πηγαίνετε μπροστά εις τον καθρέπτην, ειδέτε το κεφάλι σας, διότι αν δεν είναι άσπρο είναι γκρίζο, αναλογιστείτε τους αγώνας σας μέχρι σήμερον, αναλύσατε την προσωπικότητά σας ως διδασκάλων του Έθνους, και με αυτήν την συνέπειαν προς τον εαυτόν σας κύριοι, απαντήσατε: είναι δυνατόν να μην ημπορείτε να ελέγξετε τους μαθητάς σας; Γνωρίζω το επιτελείον των παλαιοπολιτικών και ορισμένων άλλων, οι οποίοι κατηύθυναν την ενέργειαν [εννοεί την κατάληψη της Νομικής] και αν χρειασθή θα τους συντρίψω...».

Την Πέμπτη 15η Μαρτίου, η Σύγκλητος κλήθηκε σε έκτακτη συνεδρίαση να επιληφθεί των αθρόων αιτήσεων (δέκα τον αριθμό) φοιτητών Σχολών του Πανεπιστημίου για τη χορήγηση άδειας συγκεντρώσεων στις 16 Μαρτίου και για τη διάθεση των αναγκαίων χώρων. Ο Κοσμήτωρ της Νομικής Κ. Γεωργόπουλος εξέφρασε την αντίθεσή του στην πραγματοποίηση των συγκεντρώσεων αυτών, καθιστώντας γνωστό ότι μελετά «το θέμα της εκπροσωπήσεως των φοιτητών εις τους φοιτητικούς συλλόγους» (σ. 427).

Στις 11 το πρωί της 20ής Μαρτίου συγκεντρώθηκαν στο Μ.Θ.Ε. δύο περίπου χιλιάδες φοιτητές και προχώρησαν τελικά σε κατάληψη του Κτηρίου. Εξαιτίας της κρίσιμης κατάστασης συγκλήθηκε στις 14.15, σε έκτακτη συνεδρίαση η Πανεπιστημιακή Σύγκλητος. Ο Πρύτανης, χαρακτηρίζοντας τις στιγμές δυσχερείς, διατύπωσε τη γνώμη ότι, αν υποχρεωθούν οι φοιτητές να αποχωρήσουν με «δυναμικές μεθόδους», ενδέχεται να κηρύξουν γενική αποχή και να θέσουν ζήτημα παραίτησης της Συγκλήτου (σ. 431). Άλλωστε, κατά την άποψή του, σκοπός των συγκεντρωθέντων ήταν «η διατήρησις κλίματος αναταραχής». Παράλληλα, ο Πρύτανης ενήμερωσε τους Συγκλητικούς για την κατάσταση που επικρατούσε στο Μ.Θ.Ε. (την πληροφόρηση του παρείχε ο Καθηγητής Σινανιώτης, ο οποίος κατ’ εντολήν του Κοσμήτορος της Νομικής βρισκόταν στο Κτήριο), λέγοντας ότι «οι εγκλεισθέντες εν τω κτηρίω φοιτηταί ήρξαντο οπλιζόμενοι και επιζητούντες δυναμικήν αναμέτρησιν» (σ. 432).

Η Σύγκλητος αποφάσισε να εκφράσει τη λύπη της για τα προσκόμματα που προκάλεσε στην επίλυση των προβλημάτων και στην προσφορά γνώσης «ομάς φοιτητών ελαχίστη». Με βάση τη συλλογιστική αυτή, δήλωσε τελεσιγραφικά στους φοιτητές ότι αν δεν λήξει η κατάληψη έως ώρα 17.00 θα ζητήσει «την συνδρομήν των αρμοδίων Αρχών» για την επιβολή (!) της τάξεως (σ. 432-433). Ταυτόχρονα, γνωστοποίησε ότι είναι υποχρεωμένη να κινήσει και τον μηχανισμό του Πειθαρχικού Συμβουλίου των φοιτητών.

Οι φοιτητές δεν απεχώρησαν και, ως εκ τούτου, εστάλη το ακόλουθο έγγραφο στον Αστυνομικό Διευθυντή Αθηνών: «Εθνικόν και Καποδιστριακόν Πανεπιστήμιον Αθηνών / Εν Αθήναις τη 20-3-1973 / Προς τον κ. Αστυνομικόν Δ/ντήν Αθηνών: / Κατόπιν της αρνήσεως των κατεχόντων το Μέγαρον Θεωρητικών Επιστημών Φοιτητών, όπως εκκενώσουν τούτο συμμορφούμενοι προς σχετικήν πρόσκλησιν της Παν/κής Συγκλήτου και εν όψει του γεγονότος, ότι η υπ’ αυτών πραγματοποιουμένη συγκέντρωσις τυγχάνει παράνομος, παρακαλούμεν, όπως ενεργήσετε τα δέοντα διά την αποκατάστασιν της τάξεως. Ο Πρύτανις: Κωνσταντίνος Ι. Τούντας. Οι Συγκλητικοί: Δ. Κουτσογιαννόπουλος – Θηραίος, Κ. Ρόκας, Α. Χαστούπης, Κ. Γεωργόπουλος, Γ. Μερίκας, Φ. Μπουμπουλίδης, Λ. Καραπιπέρης, Χ. Χαραλαμπάκης, Κ. Μουρατίδης, Γ. Βάρβογλης, Γ. Παπαντωνόπουλος. Κοινοποίησις: κ. Εισαγγελέα Πλημ/κών Αθηνών» (σ. 433). Το «έργο» στο εξής ανέλαβε η Αστυνομία, με αποτέλεσμα να σημειωθούν εντός και εκτός του Μ.Θ.Ε. βιαιότητες.

Σε συνεχή συνεδρίαση η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Αθηνών, αφού της ανακοινώθηκε η εκκένωση του Μ.Θ.Ε., ομόφωνα αποφάσισε την έκδοση ανακοίνωσης η οποία κατέληγε: «Οι συγκεντρωθέντες φοιτηταί τελικώς δεν συνεμορφώθησαν ούτε προς τας παραινέσεις και προτροπάς των Πανεπιστημιακών Αρχών, ούτε προς τας επανειλημμένας προσκλήσεις τού μετά την εκπνοήν της ταχθείσης προθεσμίας ειδοποιηθέντος κ. Εισαγγελέως. Κατόπιν αυτού, η τάξις αποκατεστάθη τη επεμβάσει της Πολιτείας» (σ. 435).

Σε όλες τις συνεδριάσεις που πραγματοποίησε η Σύγκλητος του Πανεπιστημίου Αθηνών στο διάστημα 5–20 Μαρτίου 1973, αποτυπώνεται η αρνητική στάση της έναντι των φοιτητικών αιτημάτων για παραχώρηση αιθουσών προκειμένου να πραγματοποιηθούν γενικές συνελεύσεις. Tο πνεύμα συνεργασίας που προσπάθησε η Σύγκλητος, έστω και πιεζόμενη, να καλλιεργήσει με τους φοιτητές στις προηγούμενες συνεδριάσεις της (20-22 Φεβρουαρίου 1973) φαίνεται να εγκαταλείπεται ήδη από τη συνεδρίαση της 5ης Μαρτίου 1973. Οι χειρισμοί των θεμάτων επηρεάζονται πλέον άμεσα από την ομιλία του Γ. Παπαδόπουλου στις 2 Μαρτίου 1973 και ιδιαίτερα από την απειλή που εκστόμισε: «Θα τους συντρίψω».

Tέλος, για τη συνεδρίαση της 20ής Mαρτίου, η οποία έδωσε την άδεια για την εισβολή της Aστυνομίας, αξίζει να σημειωθεί ότι ενώ σε όλες τις συνεδριάσεις της Συγκλήτου από τις 20 Φεβρουαρίου, στα πρακτικά καταγράφονται κατά το μάλλον και ήττον οι συζητήσεις των μελών της και οι θέσεις τους, στη συγκεκριμένη συνεδρίαση δεν καταγράφηκαν. Στη συνεδρίαση της 20ής Μαρτίου λήφθηκαν τρεις αποφάσεις. Για τις δύο (που αφορούσαν κυρίως ανακοίνωση της Συγκλήτου στους συγκεντρωμένους στο Μ.Θ.Ε. φοιτητές) γράφεται στα πρακτικά η λέξη «ομόφωνα» ενώ για την τρίτη, την πλέον καθοριστική, που αφορούσε στην επέμβαση της αστυνομίας, στα πρακτικά γράφτηκε «η Σύγκλητος μετά συζήτησιν». Αν η απόφαση ελήφθη με πλειοψηφία (που είναι και το πιθανότερο), είναι τυχαίο ότι δεν αναγράφονται τα ονόματα των Συγκλητικών που ενδεχομένως μειοψήφησαν ή απείχαν ή ψήφισαν λευκό;

Ιδιαίτερη εντύπωση προξενεί όμως και η «αντιμετώπιση» του θέματος της επέμβασης της αστυνομίας στο Μ.Θ.Ε. και των όσων ακολούθησαν. «Ανακοινωθείσης εκκενώσεως του κτηρίου…». Ούτε μία αναφορά σε όσα συνέβησαν. Επτά συνολικά λέξεις κρίθηκαν από τη Σύγκλητο, αρκετές για να περιγραφεί η κατάσταση: «Η τάξις αποκατεστάθη τη επεμβάσει της Πολιτείας»...

 


 

 

«Aποβάλλεστε διά παντός»! Στη συνεδρίαση της 20ής Φεβρουαρίου του 1973 συζητήθηκε στη Σύγκλητο του Πανεπιστημίου Αθηνών και η υπόθεση του φοιτητή της Φυσικομαθηματικής Νίκου Θ. Κιάου. Ο Ν. Κιάος είχε κληθεί σε απολογία, προκειμένου να αποφασίσει η Σύγκλητος αν θα του επιτρεπόταν να προσέλθει στις εξετάσεις για το μοναδικό μάθημα που του είχε απομείνει για την απόκτηση του πτυχίου. O N. Kιάος είχε περάσει στην παρανομία αμέσως μετά την κήρυξη της διδακτορίας. Συνελήφθη στις 27 Aπριλίου 1968, βασανίσθηκε και καταδικάσθηκε σε 21 χρόνια φυλακή, και αποφυλακίσθηκε προσωρινά τον Σεπτέμβριο του 1972 με «ανήκεστο βλάβη».

Ο Ν. Κιάος προσήλθε στη Σύγκλητο με το συνήγορό του Δ. Παππά (μετέπειτα Πρόεδρο του Δικηγορικού Συλλόγου Αθηνών). Κατ’ αρχάς ο συνήγορός του ζήτησε να παρασχεθεί στον «κατηγορούμενο» η άδεια προσέλευσης στις εξετάσεις, επειδή συνέτρεξαν συγκεκριμένοι νομικοί λόγοι για τους οποίους η Σύγκλητος ούτε αρμοδιότητα ούτε δυνατότητα απόφασης είχε περί αυτού. Ο Ν. Κιάος στην «απολογία» του επεσήμανε ότι δεν υπάρχει εναντίον του πειθαρχική ποινή από το Πανεπιστήμιο, ότι δεν παρέβη το νόμο και ότι συνάδελφοί του φοιτητές κατατάχθηκαν στο στρατό επειδή ζήτησαν κατάργηση του νόμου βάσει του οποίου και ο ίδιος είχε διωχθεί, ότι αντιτίθεται στη δικτατορία και όσα σκέπτεται τα διδάχθηκε στο Πανεπιστήμιο. Κατέληξε ότι θα διατηρήσει τις ιδέες του ως υποχρέωση εξαιτίας της εντολής που είχε από τους συμφοιτητές του και «της παιδείας ην έλαβον υπό των γονέων μου, δι’ ους σεμνύομαι. Δεν έχω τι να προσθέσω».

H Σύγκλητος αρνήθηκε να του χορηγήσει άδεια να προσέλθει στις εξετάσεις, και μάλιστα του επιβλήθηκε η ποινή της διαρκούς αποβολής.



ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Μπίστης Ν., Προχωρώντας και αναθεωρώντας, εκδόσεις Πόλις.
  • Βερνίκος Γ., Όταν θέλαμε να αλλάξουμε την Ελλάδα, εκδόσεις Καστανιώτη.
  • Εθνικό και Καποδιστριακό Πανεπιστήμιο Αθηνών. Κοσμητεία Σχολής Νομικών, Οικονομικών και Πολιτικών Επιστημών, Η κατάληχη της Νομικής Σχολής. Είκοσι δύο χρόνια μετά, εκδόσεις "Σάκκουλας".
  • Κούλογλου Στέλιος - Φλώρος Γιάννης (επιμ.), Η κατάληψη της Νομικής - ντοκουμέντα, περ. "Αντί¨, τχ. 199 (19 Φεβρουαρίου 1972), δ. 24-37.
  • Παπάζογλου Μηνάς, Φοιτητικό κίνημα και Δικτατορία, εκδόσεις Επικαιρότητα, Αθήνα 1983.



 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!