| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Nέοι, πτυχιούχοι και πιθανότατα... άνεργοι.

Δημοσίευση: 19-02-2011 - Στήλη: ΦΑΚΕΛΟΣ - Φύλλο:171




Η εποχή όπου το πτυχίο εξασφάλιζε την οικονομική ασφάλεια και την κοινωνική ανέλιξη έχει περάσει. Δεν αρκεί πια οι γονείς να «σπουδάζουν τα παιδιά τους» ώστε να τους εξασφαλίσουν μία καλύτερη ζωή από τη δική τους. Αντίθετα, ειδικά στην Ελλάδα, ο γονέας χρειάζεται να είναι δίπλα στο παιδί του στηρίζοντάς το πολλές φορές μέχρι και τα 30. Διά του λόγου το αληθές, έρευνες θέλουν τον Έλληνα μεταξύ 25-34 ετών να αργεί να εγκαταλείψει την οικογενειακή στέγη, καθώς τα αγόρια φεύγουν κατά μέσο όρο στην ηλικία των 30 ετών, ενώ τα κορίτσια στην ηλικία των 27,9 ετών. Η σκληρή πραγματικότητα είναι ότι πάνω από 150.000 νέοι, 18 - 28 ετών είναι άνεργοι βάσει των επίσημων στοιχείων. Επίσης το 29,2% των νέων μεταξύ 15-24 ετών στην Ελλάδα εργάζεται σε θέση επισφαλούς εργασίας ή με συμβόλαιο προσωρινής απασχόλησης. Παράλληλα, η χώρα μας έχει στην κατοχή της ένα όχι και τόσο κολακευτικό ρεκόρ: σύμφωνα με την Ευρωπαϊκή Στατιστική Υπηρεσία, την γνωστή Εurostat, η Ελλάδα είναι η μόνη χώρα ανάμεσα στις 27 της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπου τα ποσοστά ανεργίας δεν μειώνονται ανάλογα με την απόκτηση περισσότερων τυπικών προσόντων και, συνολικά, δεν διαφοροποιούνται σημαντικά.

Πτυχία στα αζήτητα
Σύμφωνα με τον εκπαιδευτικό αναλυτή Χρήστο Κάτσικα η Ελλάδα είναι η μοναδική χώρα της Ε.Ε. όπου τα ποσοστά ένταξης στην εργασία δεν αυξάνονται με την απόκτηση πτυχίων ή άλλων τυπικών προσόντων. Όπως αποκαλύπτει πρόσφατη έρευνα της Eurostat, 14.000 πτυχιούχοι κάθε χρόνο μένουν στα αζήτητα. Το πρόβλημα όμως δεν τελειώνει εδώ. Αυτό που δεν μπορούν να δείξουν τα νούμερα και να καταγράψουν οι στατιστικές είναι το γεγονός ότι οι νέοι αναγκάζονται να αποκρύπτουν από τους μελλοντικούς εργοδότες προσόντα όπως μεταπτυχιακά διπλώματα με κόπο αποκτημένα, προκείμενου να προσληφθούν. Παράλληλα ως «κοινό μυστικό» μπορεί να χαρακτηριστεί η μαύρη εργασία στη χώρα μας. Οι εργοδότες που ψάχνουν για «φθηνές λύσεις» απαιτούν τα απολύτως απαραίτητα. Επαγγέλματα και ειδικότητες άλλοτε προνομιούχες που συνδέονταν με υψηλές αποδοχές και κοινωνικό status δεν έχουν καταφέρει να ξεφύγουν από την κατάσταση αυτή. Στους περισσότερους από 100.000 πτυχιούχους που βρίσκονται στις λίστες της ανεργίας ανάμεσά τους συναντούμε περί τους 20.000 γιατρούς, φαρμακοποιούς, οδοντίατρους και δικηγόρους και 2.200 κατόχους master και διδάκτορες. Μαζί τους και δεκάδες χιλιάδες εκπαιδευτικοί, μηχανικοί, δημοσιογράφοι (πίνακας 1). Εκτός από το πανευρωπαϊκό ρεκόρ στην ανεργία των πτυχιούχων η Ελλάδα κατατάσσεται στη δεύτερη θέση στην ετεροαπασχόληση. Σήμερα οι δυσκολίες πρόσβασης στην αγορά εργασίας και τα εμπόδια στη διαδικασία οικονομικής ένταξης αποτυπώνονται με ιδιαίτερη ένταση και στην περίπτωση των νέων πτυχιούχων, οι οποίοι αποτελούν, ήδη, πάνω από το 20% του συνόλου των καταγεγραμμένων ανέργων στη χώρα μας.Φυσικά η πραγματικότητα ξεπερνά τα επισήμως καταγεγραμμένα στοιχεία.

Έρευνες των γραφείων διασύνδεσης των πανεπιστημίων αποκαλύπτουν ότι μόνο ο ένας στους έξι από τους νέους πτυχιούχους των Τμημάτων Φιλολογίας και Ιστορίας απασχολείται σε σχετική με το αντικείμενο του πτυχίου του εργασία, ενώ το μεγαλύτερο ποσοστό των αποφοίτων αυτού του κλάδου είναι άνεργοι ή υποαπασχολούμενοι μέχρι και τρία χρόνια! Σύμφωνα με τις ίδιες έρευνες, ένας στους πέντε πτυχιούχους κοινωνιολόγους είναι άνεργος, ενώ από όσους εργάζονται το 70% δήλωσε ότι το επάγγελμά τους έχει από καμία έως ελάχιστη σχέση με τις σπουδές τους. Σε πρόσφατη έρευνα σε αδιόριστους εκπαιδευτικούς (καθηγητές) σχετικά με την αξιοποίηση του πτυχίου τους και τη σχέση της εργασίας που κάνουν με την εκπαίδευση που πήραν τα αποτελέσματα ήταν αποκαλυπτικά. Ο ένας στους τέσσερεις ήταν άνεργος πάνω από 18 μήνες, οι μισοί απασχολούνταν σε εργασίες εντελώς άσχετες με την επιστήμη τους. Οι πιο συνηθισμένες εργασίες που κάνουν αυτοί οι πτυχιούχοι είναι υπάλληλοι και ταμίες Σούπερ Μάρκετ, αποθηκάριοι, υπάλληλοι καταστημάτων ένδυσης και υπόδησης, οδηγοί taxi, γκαρσόνια και λοιπά τουριστικής φύσεως επαγγέλματα. Επίσης ο ένας στους τέσσερεις υποαπασχολούνταν (εργασία part time) σε δουλειές σχετικές με το αντικείμενό του (φροντιστήρια, ιδιαίτερα μαθήματα). Το 30 % των νέων αποφοίτων των Φυσικών και Μαθηματικών τμημάτων μένουν άνεργοι ή υποαπασχολούμενοι για περισσότερο από δυο χρόνια, ενώ περίπου το 15% συνεχίζει μεταπτυχιακές σπουδές πιθανόν για να αποφύγει τον εφιάλτη της ανεργίας. Περίπου 5-6.000 εκτιμώνται οι άνεργοι πτυχιούχοι Θεολογίας ενώ άλλοι τόσοι υποαπασχολούνται ή ετεροαπασχολούνται. Πάνω από 12.000 υπολογίζονται οι άνεργοι ή υποαπασχολούμενοι και ετεροαπασχολούμενοι πτυχιούχοι γυμναστές.Τα αποτελέσματα της έρευνας για την απασχόληση των πτυχιούχων του Παντείου Πανεπιστημίου, που διεξήχθη από το Γραφείο Διασύνδεσης του Ιδρύματος, αποκαλύπτουν ότι ένας στους πέντε πτυχιούχους κοινωνιολόγους είναι άνεργος, ενώ από όσους εργάζονται το 70% δήλωσε ότι το επάγγελμά τους έχει από καμία έως ελάχιστη σχέση με τις σπουδές τους.

Εκατοντάδες γιατροί αυτή τη στιγμή εργάζονται με Δελτίο Παροχής Υπηρεσιών και 600 ευρώ τον μήνα σε ιδιωτικές εταιρείες παροχής ιατρικών υπηρεσιών, ιατρικές και ψυχιατρικές ιδιωτικές κλινικές, ακόμα και σε κέντρα αισθητικής». Ενώ ενδεικτικό της κατάστασης είναι ότι στις εξετάσεις για 34 θέσεις δικηγόρων στο Ι.Κ.Α. συμμετείχαν περίπου 1.300 υποψήφιοι, από τους οποίους περισσότεροι από 100 διέθεταν μεταπτυχιακό ή άλλο πανεπιστημιακό τίτλο. Σε μια άλλη κατηγορία, αυτή των δημοσιογράφων, υπολογίζεται ότι το 1/4 των πτυχιούχων είναι άνεργοι ενώ από αυτούς που έχουν επαγγελματική απασχόληση ο ένας στους δυο πτυχιούχους έχει μικρή έως μηδενική συνάφεια μεταξύ σπουδών και θέσης εργασίας.


Μία σκληρή εργασιακή πραγματικότητα
Σύμφωνα και πάλι με τον εκπαιδευτικό αναλυτή Χρήστο Κάτσικα εκτός από τον εφιάλτη της ανεργίας και την ιδιαίτερα ψυχοφθόρα κατάσταση της ετεροαπασχόλησης-υποαπασχόλησης και ελαστικής εργασιακής σχέσης υπάρχει και η ζοφερή πραγματικότητα των χαμηλών αμοιβών για όσους καταφέρουν να βρουν δουλειά με συλλογική σύμβαση. Οι χαμηλές αποδοχές δεν επιτρέπουν στη μεγάλη πλειονότητα των νέων να εγκαταλείψουν την οικογενειακή εστία. Η Ελλάδα, άλλωστε, έχει τη μεγαλύτερη ηλικία αποχώρησης από την οικογένεια σε όλη την Ευρώπη που είναι τα 27 χρόνια κατά μέσο όρο, σύμφωνα με τη Eurostat.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της VPRC, το 25% των μισθωτών έχουν καθαρές αποδοχές έως 750 ευρώ και το 67% από αυτούς αντιστοιχεί σε νέους 18-34 ετών. Στοιχεία της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας ανεβάζουν το ποσοστό των νέων έως 30 ετών που αμείβονται μέχρι 700 ευρώ στο 56%, ενώ σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα του Παιδαγωγικού Ινστιτούτου, δύο στους τρεις 25χρονους έχουν καθαρές μηνιαίες αποδοχές έως 750 ευρώ.

Παράλληλα, σύμφωνα με τη Γ.Σ.Ε.Ε., περισσότεροι από 120.000 εργαζόμενοι αμείβονται το 2010 με το γνωστό «μπλοκάκι» που σημαίνει ότι δεν απολαμβάνουν τα θεσμοθετημένα, στοιχειώδη, εργασιακά δικαιώματα, όπως είναι το ωράριο, οι άδειες, τα επιδόματα, τα δώρα, η αποζημίωση σε περιπτώσεις απολύσεων. Στην κατηγορία αυτή πρωταθλητές έχουν αναδειχθεί οι μηχανικοί οι οποίοι υπολογίζονται σε 30.000, δηλαδή, περίπου στο 30% του συνόλου των μηχανικών. Κοντά τους σιγά - σιγά αναπτύσσεται και ένας νέος κλάδος, αυτός των πτυχιούχων Πληροφορικής.

Οι νέοι της χώρας υπό αυτές τις συνθήκες, ανεξαρτήτως προσόντων αποτελούν τη φθηνή λύση για τον εργοδότη. Έτσι πλήττονται και οι υπόλοιπες ηλικιακές κατηγορίες. Αφενός έχουμε τους έμπειρους εργαζόμενους που βιώνουν απολύσεις και εργασιακές απορρίψεις και τους «περιζήτητους» νέους για τους οποίους η αξιοποίηση των σπουδών τους φαντάζει ως πολυτέλεια και υφίστανται εργασιακή εκμετάλλευση σε πάσης φύσεως απασχολήσεις.

Πηγές: Έρευνες του Χρήστου Κάτσικα με βάση σύνθεση στοιχείων Ε.Σ.Υ.Ε., Ερευνών Γραφείων Διασύνδεσης Α.Ε.Ι., Παρατηρητηρίου Απασχόλησης Ο.Α.Ε.Δ., Επαγγελματικών Γραφείων Διασύνδεσης Α.Ε.Ι., Παρατηρητηρίου Απασχόλησης Ο.Α.Ε.Δ., Δικηγορικού Συλλόγου, Ιατρικού Συλλόγου, Οδοντιατρικού Συλλόγου, Φαρμακευτικού Συλλόγου. Στατιστικά στοιχεία όπως μας παραχωρήθηκαν από τον Γιώργο Κρητικίδη ΙΝΕ/ΓΣΕΕ ΑΔΕΔΥ.



Κρίση, ανεργία και νέοι πτυχιούχοι
Της Μαρίας Καραμεσίνη*

Η ανεργία στους νέους καλπάζει και θα επιδεινωθεί ραγδαία τα επόμενα χρόνια. Ήδη πριν από την έναρξη της κρίσης οι νέοι αντιμετώπιζαν σοβαρές δυσκολίες εργασιακής και επαγγελματικής ένταξης, δίδοντας στην Ελλάδα θλιβερή πρωτιά στην Ευρωπαϊκή Ένωση στα ποσοστά ανεργίας των νέων. Ταυτόχρονα η χώρα μας εμφάνιζε την εξής ιδιαιτερότητα, σε αντίθεση με αυτό που συνέβαινε στις υπόλοιπες χώρες.

Οι απόφοιτοι πανεπιστημίου αντιμετώπιζαν μεγαλύτερες δυσκολίες εργασιακής και επαγγελματικής ένταξης από τους συνομιλήκους τους με χαμηλότερο εκπαιδευτικό επίπεδο.

Η πανελλαδική έρευνα αποφοίτων της Οριζόντιας Δράσης των Γραφείων Διασύνδεσης των Πανεπιστημίων, που πραγματοποιήθηκε το 2005, είχε δείξει ότι, 5 έως 7 χρόνια μετά την αποφοίτηση, 7% των νέων πτυχιούχων ήσαν άνεργοι και 38,5% των απασχολούμενων δεν είχαν σταθερή δουλειά**. Η τρέχουσα οικονομική κρίση επιδείνωσε δραματικά την ήδη προβληματική κατάσταση. Οι απολύσεις έθιξαν μαζικά και κατά προτεραιότητα τους προσωρινά απασχολούμενους (συμβασιούχους ορισμένου χρόνου, έργου, stage, ενοικιαζόμενους) και αυτούς που είχαν λίγα χρόνια προϋπηρεσίας στις επιχειρήσεις, ενώ ταυτόχρονα ο αριθμός των νέων θέσων εργασίας για τους νεοεισερχόμενους στην αγορά εργασίας μειώθηκε δραστικά. Οι νέοι υπεραντιπροσωπεύονται σ’αυτές τις κατηγορίες, με αποτέλεσμα το ποσοστό ανεργίας να εκτιναχθεί από 21,5% στο 31,8% στις ηλικίες 20-24 ετών και από 12,5% στο 19,8% στις ηλικίες 25-29 ετών μεταξύ 2008 και 2010 (γ’ τρίμηνα).Κατά την πρώτη φάση της κρίσης, η επιδείνωση της θέσης των αποφοίτων πανεπιστημίου στην αγορά εργασίας ήταν συγκριτικά μικρότερη σε σχέση με αυτή των υπόλοιπων νέων. Όμως η κρίση του δημόσιου χρέους ανέτρεψε τα δεδομένα, οδηγώντας σε εξάλειψη των ευκαιριών απασχόλησης για τους νέους πτυχιούχους. Τα πακέτα μέτρων λιτότητας και περιορισμού δημοσίων δαπανών από τον Ιανουάριο του 2010, που κορυφώθηκαν με το Μνημόνιο, οδήγησαν σε μαζικές απολύσεις συμβασιούχων και πάγωμα προσλήψεων στο δημόσιο και σε βαθειά ύφεση και πάγωμα προσλήψεων στον ιδιωτικό τομέα. Σήμερα το ποσοστό ανεργίας των πτυχιούχων πανεπιστημίου έχει ξεφύγει πέρα από κάθε έλεγχο στις ηλικίες 20-24 ετών (51 %) και κινείται σε ιστορικά επίπεδα στις ηλικίες 25-29 ετών (22%), πάνω από τους αντίστοιχους μέσους όρους για το σύνολο των νέων στις ίδιες ηλικίες.Οι προοπτικές για τα επόμενα χρόνια είναι ακόμα πιο δυσοίωνες. Συγκεκριμένα, με το Μνημόνιο η κυβέρνηση έχει δεσμευτεί ότι θα κάνει μία πρόσληψη στον δημόσιο τομέα για κάθε πέντε αποχωρήσεις. Όμως η προαναφερθείσα έρευνα της Οριζόντιας Δράσης έδειξε ότι, 5 έως 7 έτη μετά την αποφοίτηση, ο δημόσιος τομέας απασχολεί το 40% των νέων πτυχιούχων πανεπιστημίου και ένα ακόμα μεγαλύτερο ποσοστό γυναικών πτυχιούχων. Ταυτόχρονα, στον ιδιωτικό τομέα ο αριθμός των προσλήψεων θα περιοριστεί στο ελάχιστο, ενώ οι αλλαγές στα επαγγελματικά δικαιώματα και τα κλειστά επαγγέλματα θα οδηγήσουν σε εξαφάνιση των ευκαιριών αυτοαπασχόλησης των νέων πτυχιούχων, άρα σε περαιτέρω αύξηση της ανεργίας, όξυνση του ανταγωνισμού και μείωση των μισθών. Κι αυτό σε μια εποχή που οι θέσεις εργασίας και το εισόδημα των γονέων αποσταθεροποιούνται και μειώνονται.Τυχόν επιβεβαίωση της σημερινής πρόβλεψης για «χαμένες γενιές» νέων στη χώρα μας, θα έχει κοινωνικές συνέπειες τεράστιας σημασίας όχι μόνο τα επόμενα χρόνια αλλά τις επόμενες δεκαετίες.

* Αναπληρώτρια Καθηγήτρια στο Πάντειο Πανεπιστήμιο. Διδάσκει οικονομικά της εργασίας και της κοινωνικής πολιτικής.
**Καραμεσίνη Μ., Σ. Βιτωράτου, Ε. Γκαζόν και Ε. Μουστάκη (2008), Η απορρόφηση των πτυχιούχων πανεπιστημίου στην αγορά εργασίας. Πανελλαδική έρευνα στους αποφοίτους των ετών 1998-2000, Αθήνα: Οριζόντια Δράση Υποστήριξης Γραφείων Διασύνδεσης Πανεπιστημίων/ Διόνικος.




 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!