| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




ΜΙΑ ΒΑΡΥΝΟΥΣΑ ΓΝΩΣΗ - Το Πανεπιστήμιο Αθηνών ενημερώνει για την κλιματική αλλαγή

Δημοσίευση: 20-01-2012 - Στήλη: ΦΑΚΕΛΟΣ - Φύλλο:181


Μετά από το πρώτο ξάφνιασμα, συμφωνούμε πλέον ότι η οικονομική κρίση των ημερών μας είναι μία παθογένεια που ξεκίνησε πολλά χρόνια πριν, και που σήμερα εκδηλώνονται οι συνέπειές της. Εδώ και πολλά χρόνια, οι επιστήμονες προσπαθούν να μας σώσουν ακριβώς από ένα τέτοιο «ξάφνιασμα», από τις μη αναστρέψιμες συνέπειες μιας κρίσης παγκόσμιας, που βάζει σε κίνδυνο τον πληθυσμό του πλανήτη. Η κλιματική αλλαγή και οι φυσικές καταστροφές που αυτή φέρει μαζί της, αναζητούν πολιτικές λύσεις αλλά και αποφάσεις από τους πολίτες. Οι Καθηγητές ιατροί της Ιατρικής Σχολής του Πανεπιστημίου Αθηνών, είπαν πρόσφατα με ιδιαίτερη έμφαση ότι πιο ευάλωτα στην επικείμενη αύξηση της θερμοκρασίας είναι τα παιδιά, και άρα, το μέλλον μας. Στο πλαίσιο του μεταπτυχιακού προγράμματος σπουδών, η Ιατρική Σχολή του Πανεπιστημίου Αθηνών διοργάνωσε ανοιχτή επιστημονική εκδήλωση με τίτλο Κλιματικές Αλλαγές και Καταστροφές: Πόσο Προετοιμασμένοι Είμαστε;

Η εκδήλωση, που έγινε στις 15 Δεκεμβρίου, αφιερώθηκε στη μνήμη της Wangari Maathai, Καθηγήτριας του Πανεπιστημίου του Ναϊρόμπι στην Κένυα, και ακτιβίστριας υπέρ της πολιτικής ισότητας και της περιβαλλοντικής συνείδησης. Η Maathai, που πέθανε φέτος χωρίς να το σημειώσουν τα περισσότερα ελληνικά μέσα μαζικής ενημέρωσης, ήταν κάτοχος του Νόμπελ Ειρήνης του 2004. Η ίδια ευθύνεται ανάμεσα στα άλλα για το λεγόμενο κίνημα των Πράσινων Ζωνών (Green Belt Movement), που κατάφερε τη φύτευση πάνω από 40 εκατομμυρίων δέντρων, και την εκπαίδευση 30.000 γυναικών της Κένυας στην καλλιέργεια, τη μελισσοκομική και τη συντήρηση των τροφίμων. Στο Αμφιθέατρο του Ιδρύματος Ιατροβιολογικών Ερευνών της Ακαδημίας Αθηνών, μίλησαν ο Καθηγητής κ. Θ. Ρόζενμπεργκ, ο Καθηγητής Γ. Χρούσος, η Καθηγήτρια κ. Χ. Τζουμάκα–Μπακούλα, η Αναπληρώτρια Καθηγήτρια κ. Π. Νικολοπούλου–Σταμάτη, και η επιδημιολόγος Dr. Annie Sasco, Διευθντρια του Inserm, του Εθνικού Ινστιτούτου Υγείας και Ιατρικής Έρευνας της Γαλλίας.

Οι διεθνείς συμφωνίες

Με το κίνημα των Πράσινων Ζωνών το οποίο οργάνωσε και ενέπνευσε η Maathai, δημιουργήθηκαν ζώνες που παρείχαν σκιά και προστασία από τους ανέμους, διευκόλυναν τη διατήρηση του εδάφους σε καλή κατάσταση, και μαζί με την αισθητική βελτίωση παρείχαν και ένα περιβάλλον για να ζήσουν πτηνά και μικρά ζώα. Κατά τη διάρκεια αυτών των τοπικών τελετουργιών φύτευσης δέντρων, συνεργάζονταν ολόκληρες κοινότητες.

Σε αντίθεση με τέτοιες κινητοποιήσεις απλών πολιτών, οι διεθνείς συναντήσεις πολιτικών ηγετών στις διασκέψεις των Ηνωμένων Εθνών για το κλίμα (Κιότο 1997, Κοπεγχάγη 2009, Ντέρμπαν 2011), βαρύνονται από πολιτικά παιχνίδια και αποτιμώνται παγκόσμια ως αποτυχημένες.

Η συμφωνία του Κιότο ιδιαίτερα, κατηγορείται ότι έβαλε τις βάσεις για την αντιμετώπιση της κλιματικής αλλαγής με μία μηχανιστική λογική. Επικεντρώνει την προσοχή στην προσπάθεια να μειωθούν οι αρνητικές επιπτώσεις της ανθρώπινης δραστηριότητας, και όχι στα θετικά βήματα που μπορούν να γίνουν προς την κατεύθυνση της διατήρησης του κλίματος, έστω στην παρούσα εύθραυστη ισορροπία.

Το Πρωτόκολλο εστίασε στις ανεπτυγμένες χώρες, και προσπάθησε να προωθήσει την ιδέα της μείωσης της έκλυσης αερίων του θερμοκηπίου. Αλλά το έκανε επιβάλλοντας έναν έλεγχο οικονομοκεντρικό: αν υπερβαίνεις κάποια όρια, τότε θα πληρώνεις πρόστιμο.

 

Αυτή όμως η δέσμευση ήταν εθελοντική, και πρόσφατα ο Καναδάς αποφάσισε να μην την προσφέρει, ενώ οι Η.Π.Α. και η Κίνα, δύο χώρες που συμβάλλουν με κολοσσιαίο τρόπο στα αέρια του θερμοκηπίου και στην υπερθέρμανση του πλανήτη, είχαν ήδη εξαιρέσει τους εαυτούς τους.

 

Αλλά και αυτοί που διακηρύττουν ότι παραμένουν στις συμφωνίες, κατηγορούνται για τους τρόπους με τους οποίους εκμεταλλεύονται το Πρωτόκολλο του Κιότο για σκοπούς αντίθετους με το πνεύμα του: Η Greenpeace για παράδειγμα καταγγέλλει ότι η TEPCO, η εταιρεία που ηλεκτροδοτεί την Ιαπωνία και τη γνωρίσαμε στην Ελλάδα με την καταστροφή του Πυρηνικού σταθμού της Φουκουσίμα τον Μάρτιο, φυτεύει φυτείες ευκαλύπτου για να κερδίζει η Ιαπωνία «πίστωση» σε «μονάδες» έκλυσης αερίων θερμοκηπίου – το κάνει όμως στην Τασμανία, αποψιλώνοντας τεράστιες εκτάσεις ήδη υπαρχόντων δασών μιας άλλης χώρας, της Αυστραλίας.

(Βλέπε: http://www.afrol.com/ Categories/Environment/env035_ deforest_vs_warming.htm. Πρόσβαση: 20/12/2011).

Κλιματικό «χρέος»


Το πόσο πολύτιμα είναι τα ήδη υπάρχοντα δάση, είναι συνείδηση όχι μόνο των ακτιβιστών, αλλά και κάποιων πολιτικών. Η Γουιάνα είναι μία από τις χώρες που έχουν τροπικά δάση, βρίσκεται στο βόρειο τμήμα της λατινικής Αμερικής, και συνορεύει με τη Βενεζουέλα, το Σουρινάμε και τη Βραζιλία. Το 2006 ο πρόεδρος της χώρας, Bharrat Jagdeo, πρότεινε ένα σχέδιο που έθετε σχεδόν ολόκληρες τις δασικές εκτάσεις της χώρας του υπό την προστασία της διεθνούς κοινότητας, ως μέρος της προσπάθειας διαφύλαξης του κλίματος της γης. Το 2007 ο πρόεδρος του Εκουαδόρ, Rafael Correa, πρότεινε να αφήσει το πετρέλαιο της χώρας ανεκμετάλλευτο, αρκεί να αποζημιωθεί από τις ανεπτυγμένες χώρες – όχι για όλο το ποσό που θα κέρδιζε η χώρα, αλλά τουλάχιστον για το μισό.

 

Η ιδέα του «κλιματικού χρέους» δεν είναι νέα. Η Ναόμι Κλάιν, διάσημη αμερικανίδα ακτιβίστρια και συγγραφέας, μιλά γι’ αυτήν γράφοντας στο The Nation, στην Guardian και στο Rolling Stone, ο Barack Obama την αποδέχεται στις ομιλίες του, και οι ακτιβιστές αποδέχονται ότι οι αναπτυσσόμενες χώρες έχουν δικαιώματα στις εκπομπές καυσαερίων που οι ανεπτυγμένες δεν έχουν, αφού αυτές ευθύνονται για την κλιματική αλλαγή ώς τώρα. (Η ιδέα του «χρέους» των πλουσίων κρατών έναντι των φτωχότερων που αγοράζουν τα προϊόντα τους υπάρχει και στην οικονομική επιστήμη και στοχεύει στην ισορροπία που θα προστατεύει τις χώρες και στους δύο πόλους, της ευμάρειας και της ανέχειας. Αφού όπως βλέπουμε πια, τα δεινά μιας οικονομικής ανισορροπίας αναπόφευκτα αγγίζουν τελικά όλους ανεξαιρέτως). (Βλέπε για παράδειγμα Συνδιάσκεψη του Bretton Woods, 1944, πρόταση Keynes, στο βιβλίο Κρίσης Λεξιλόγιο, του Καθηγητή του Ε.Κ.Π.Α. Γ. Βαρουφάκη). Το κλιματικό χρέος από μόνο του όμως δεν εξηγεί ούτε διευκολύνει τις λύσεις, γιατί απλούστατα δεν μπορεί να αποπληρωθεί. Είναι η ίδια τεχνοκρατική αντίληψη για τον κόσμο, και δεν κάνει παρά μόνο μια αντιστροφή στους όρους με τους οποίους κρίνουμε ποιοι είναι «κακοί». Ξεχνάμε για παράδειγμα έτσι ότι το πρόστιμο που μπορεί να δώσει μια χώρα δεν επαναφέρει την υγεία ανθρώπων που νοσούν χάρη στα αέρια του θερμοκηπίου. Η κ. Νικολοπούλου – Σταμάτη παρουσίασε στην εκδήλωση εικόνες εργαστηρίου από αρτηρίες που «βουλώνουν» από νανο-σωματίδια ρύπανσης, ενώ το άτομο δεν έχει καθόλου χοληστερίνη (κατεξοχήν ασθένεια που μπλοκάρει τις αρτηρίες). Αμφισβήτησε δε ευθέως ότι υπάρχουν τα ασφαλή όρια στην έκθεση στις αλλαγές του κλίματος και στη ρύπανση που διακηρύττουν οι εταιρείες-ρυπαντές. Η ομιλία της εξέφρασε με αγωνία την επιθυμία των επιστημόνων να ακουστούν από αυτούς που ασχολούνται με την πολιτική προστασία, και έθεσε τα προβλήματα ως πολιτικά.

Το πολιτικό πρόβλημα του «εγώ, εδώ και τώρα»: το δόγμα της άμεσης απόδοσης ενάντια στο μέλλον. Η ομιλία του κ. Χρούσου στην εκδήλωση επίσης ανέδειξε αυτό το άγχος να πειστούν οι πολίτες και οι πολιτικοί, αφού τελείωσε προσπαθώντας να δελεάσει τους ακροατές με οφέλη που μπορούμε να έχουμε τώρα αμέσως και για εμάς τους ίδιους από την προσπάθεια να διαφυλάξουμε το κλίμα. Απάντησε έτσι σε ερωτήματα που δεν τέθηκαν αλλά που θεώρησε ότι το κοινό θα είχε, παίρνοντας ως δεδομένο ότι δεν πείθει αρκετά η παραίνεση ότι διασφαλίζουμε το μέλλον το δικό μας και των παιδιών μας. Αυτή η θεώρηση του κόσμου ως κάτι μετρήσιμο, που υπάρχει «εδώ και τώρα», απειλεί να καταστρέψει τις προοπτικές μας.

 

Το 1985, τον καιρό του Ψυχρού Πολέμου, ο Βρετανός μουσικός Στινγκ κυκλοφόρησε ένατραγούδι με τον τίτλο «Οι Ρώσοι», που αναρωτιόταν «Οι Ρώσοι αγαπούν κι αυτοί τα παιδιά τους;». Το τραγούδι εναποθέτει σε αυτήν την αγάπη την ελπίδα ότι θα αποτραπεί ένα πυρηνικό ολοκαύτωμα. Αυτή η ερώτηση, το αν πραγματικά αγαπάμε οι άνθρωποι τα παιδιά μας, ανακινεί την ουσία του ολοκληρωτισμού, της πιο καταστροφικής στιγμής στην ανθρώπινη πολιτική πράξη. Είναι το ατομικιστικό άγχος, η αγωνία να ζήσουμε εμείς, τώρα, για όσο πάρει, και μη σκεφτόμενοι κανέναν άλλον. Οι ψυχολόγοι λένε ότι έτσι σκέφτονται οι θανατοποινίτες.

Η ίδια η επιστήμη της βιολογίας αλλάζει σήμερα τον τρόπο θεώρησης του φυσικού κόσμου. Αντί να δέχεται ότι στη φύση κυριαρχεί το δίκαιο του ισχυροτέρου, βλέπει, σε πρακτικές καμουφλάζ και «παρασίτων», συνεργασία και σύμπνοια ανάμεσα σε διαφορετικά είδη προκειμένου να επιβιώσουν όλα με τον καλύτερο τρόπο. Με λίγη συνείδηση και λίγη σύμπνοια, μπορούμε κι εμείς να αποφύγουμε να αποδώσουμε αυτόν τον ανεπίτρεπτο φόρο, να αποφύγουμε να θυσιάσουμε το μέλλον.




 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!