| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Kρούσματα βίας «τορπιλίζουν» την κοινωνική συνοχή. Ο φόβος στην πόλη

Της Σoφίας Καναούτη

Δημοσίευση: 07-07-2011 - Στήλη: ΦΑΚΕΛΟΣ - Φύλλο:177




«Η πρακτική της βίας,
όπως όλες οι δράσεις,
αλλάζει τον κόσμο,
αλλά η πιθανότερη αλλαγή
που επιφέρει είναι η αλλαγή
προς έναν πιο βίαιο κόσμο»
(Arendt 1972: 177, Η Κρίση της Δημοκρατίας, στα αγγλικά, Harcourt Brace Jovanovitch, Nέα Υόρκη).

Εδώ και πολύ καιρό οι κάτοικοι αυτής της χώρας φοβούνται. Διδάσκονται τον φόβο από άσχημες, εκβιαστικές ειδήσεις για την κατάσταση της οικονομίας, της χώρας. Είναι μία εποχή φόβου, ιδιωτικού και συλλογικού, από τον φόβο της χρεωκοπίας στον φόβο μήπως χάσουν τη δουλειά τους, (ή στον φόβο τού τι θα κάνουν τώρα που την έχασαν), οι κάτοικοι αυτής της χώρας φοβούνται για το μέλλον το δικό τους και των παιδιών τους. Μαζί με αυτούς τους φόβους, υπάρχει και ένας άλλος, πιο πρωτογενής, πιο πρωτόγονος: ο φόβος στο δρόμο.

Όταν φοβάσαι τον «ξένο»
Τα τελευταία χρόνια, σε ολόκληρη την Αθήνα, δρουν βίαιες συμμορίες στον δρόμο. Ο Στράτος δέχτηκε επίθεση στο κέντρο του Περιστερίου, από δύο Έλληνες, και του πήραν εξήντα ευρώ. Τον έσπασαν στο ξύλο. Ο Χρήστος δέχτηκε επίθεση σε ένα στενό κοντά στην Ευελπίδων, από τρεις. Η αστυνομία που τον μάζεψε λίγο αργότερα του είπε ότι ήταν Γεωργιανοί. Του πήραν πέντε ευρώ (!) και τα δυο κινητά του.
Η δολοφονία ενός πατέρα για να του πάρουν την κάμερά του, στο κέντρο της πόλης, μούδιασε και σόκαρε το κοινό αίσθημα, φέρνοντας και αγανάκτηση απέναντι στην πολιτεία. Διάσημοι καλλιτέχνες που έχουν πέσει θύματα επίθεσης είχαν μιλήσει δημόσια πολλές φορές, αλλά αυτή τη φορά όλοι άκουγαν. Ο Στέλιος Μάινας, κάτοικος της Πλατείας Βικτωρίας, έχει μιλήσει συχνά και για τη βίαιη επίθεση που δέχτηκε ο ίδιος, και για τη δολοφονία του Μανώλη Καντάρη. Στο διαδίκτυο φιλοξενούνται κείμενά του:
«…Και αναρωτιέμαι εγώ ο αφελής, γιατί όταν γίνεται πορεία και διαμαρτυρία, πλήθη και στίφη αστυνομικών εμφανίζονται παντού, κι αναρωτιέμαι γιατί να υπάρχει καταστολή και όχι πρόληψη, κι αναρωτιέμαι τι ακριβώς κάνει το υπουργείο Προστασίας του Πολίτη για τον πολίτη του Ιστορικού κέντρου.
»Αλλά, πάλι, δεν αναρωτιέμαι, καθώς είναι πασίδηλο πως αυτοί που μας κυβερνάνε ούτε μένουν ούτε έχουν περάσει ποτέ, ούτε και πρόκειται, από την πάλαι ποτέ ένδοξη γειτονιά μου, και νυν γκέτο απελπισμένων και αποκλεισμένων όλων των φυλών και των χρωμάτων.
Πριν από μερικές μέρες έγραψα ένα κείμενο συμπαράστασης στους απεργούς πείνας. Που αγωνίζονται για το αυτονόητο, να τους αντιμετωπίζουν σαν ανθρώπους.
»Μετά το γεγονός, εδραιώθηκε ακόμα πιο σταθερή η άποψή μου πως τους κυνηγημένους δεν τους κυνηγάς, τους εξαθλιωμένους δεν τους εξαθλιώνεις, τους βοηθάς, γιατί μόνο στους καιρούς της βαρβαρότητας αποδεικνύεις ποιος είσαι και τι δουλειά έχεις σ’ αυτό τον κόσμο.
»Είναι λογικό οι άνθρωποι που παστοποιούνται σε ένα τετραγωνικό, να θέλουν να ξεσπάσουν την οργή τους στο διπλανό τους».


Όταν δεν φοβάσαι τον λόγο: μία τοπική συνέλευση πολιτών
Στην ίδια πλατεία, στην Πλατεία Βικτωρίας, στις 2 Ιουνίου 2011 έγινε μία συνέλευση πολιτών, Ελλήνων και ξένων. Οι κάτοικοι συναντήθηκαν για να δουν πώς θα μπορέσουν να λύσουν τον φόβο που τους δένει στις καρέκλες τους – φόβο απέναντι σε ομάδες που χρησιμοποιούν βία και απειλές κατά άλλων ανθρώπων. Οι συμμετέχοντες ήταν κάτοικοι και εργαζόμενοι στην περιοχή. Μίλησαν όλοι, και άκουσαν όλοι, με μεταφράσεις από μία μαθήτρια, μία φοιτήτρια και ένα νεαρό Άραβα.
(Πριν ακόμα αρχίσει ο κόσμος να μιλά, εκεί που κάθονταν όλοι σε αυτοσχέδιους πάγκους, μια Ιταλίδα ρώτησε έγχρωμους αν τους πειράζει να τους φωτογραφίσει, και της απάντησαν ότι δεν τους πείραζε. Κι έπειτα ο πρωταγωνιστής της δικής της φωτογραφίας φωτογράφισε τη δική της παρέα. Έδειξαν ο ένας στον άλλο τις φωτογραφίες στις μοντέρνες μηχανές, και γελούσαν σαν παιδιά που γνωρίστηκαν σε αλάνα. Αθώα και πλατιά και λίγο συγκρατημένα, σαν να ντρέπονται και να χαίρονται μαζί).
Πήραν τον λόγο άνθρωποι διαφόρων ηλικιών, χρωμάτων και πατρίδων, χωρίς ιεραρχία. Είπαν ότι δεν είναι όλοι οι μετανάστες καλοί, και δεν είναι όλοι οι Έλληνες καλοί.
Όλοι μίλησαν ψύχραιμα και ήρεμα, ένας – ένας. Κάποιος είπε ότι φοβόταν όταν έβλεπε πολλούς μετανάστες μαζί, κι ένας μετανάστης του απάντησε ότι φοβούνται τις επιθέσεις εναντίον τους, γι’ αυτό είναι πολλοί μαζί. Ζήτησε να τους καταλάβουμε οι Έλληνες, ότι ζουν οικογενειακά σε ένα δωμάτιο, είναι φυσικό να θέλουν να βγουν σε μια πλατεία με τα παιδιά τους. Ένα ξανθούλι τριών ή τεσσάρων χρονών, ερχόταν στη γωνία που καθόμουν και μου χαμογελούσε δείχνοντας τα δυο δόντια που του έλειπαν, σαν να ήταν περήφανο γι’ αυτή την απώλεια. Θυμήθηκα την Πατησίων να την περνούν γυναίκες από άλλα έθνη από το δικό μου, σπρώχνοντας τα παιδιά τους στα καρότσια, αγκομαχώντας λόγω των τόσων αυτοκινήτων και των στενών πεζοδρομίων. Σαν νέα λουλούδια σε πολυκαιρισμένα παρτέρια.
Με κόκκινο μπλουζάκι, στα χέρια του μετανάστη πατέρα της, μια μικρή που ήταν-δεν ήταν ενός έτους, ασχολιόταν με ένα πατατάκι απέναντί μου. Ο πατέρας της παρακολουθούσε τη συζήτηση, εκείνη σοβαρά πάλευε με το πατατάκι, που αποδεικνυόταν μεγαλύτερο από το στόμα της, και πολύ σκληρό για να το δαγκώσει χωρίς δόντια. Το έβαζε και το ξανάβγαζε από το στόμα της, ώρα πολλή.
Ώρα πολλή, χωρίς δόντια, και η συζήτηση συνεχιζόταν. Συστηνόταν ο καθένας που μιλούσε, κι έλεγε ποιο είναι αυτό που περισσότερο τον απασχολούσε σε σχέση με την πλατεία.
Η Αναστασία είπε το όνομά της: «Λέω το όνομά μου γιατί θέλω να χαιρετιόμαστε. Δεν θέλω να είμαι μόνη μου. Θέλω να περπατάω στο δρόμο και να χαιρετιόμαστε. Δεν μ’ ενδιαφέρει τι χρώμα έχει ο άλλος, αν έχει κόκκινα μαλλιά ή είναι αλλήθωρος».
Οι περισσότεροι από τους ομιλούντες ανησυχούσαν για τη βία και από τους Έλληνες, που υποκρίνεται συχνά την «εκδίκηση», μια ιδιότυπη εκδίκηση, προς αυτούς που είναι εύκολα θύματα. Η Μαρίνα αργότερα θα μου μιλήσει ιδιωτικά, για τον φόβο της προς τους Χρυσαυγίτες:  «Γυαλίζει το μάτι τους. Δεν ξέρεις τι δεν τους αρέσει – ότι είσαι κοντός, ότι είσαι χοντρός… Στο ξανθό δεαοκτάχρονο κορίτσι μιας φίλης μου επιτέθηκαν γιατί είχε τα μαλλιά της φτιαγμένα ράστα, και της είπαν ‘ –Θα σου δείξω εγώ, που μου το παίζεις αναρχικιά!’».
Κάποιος Έλληνας γύρω στα πενήντα (που φαινόταν «αναρχικός» με την πρώτη ματιά, με τα στερεότυπα που έχουμε μάθει!) είπε ότι τον ενοχλούσε που είχε δει μετανάστες να πετούν τα τσόφλια των αυγών στα παρτέρια… Του απάντησε μια Ελληνίδα ότι τα τσόφλια κάνουν καλό στα δέντρα, και τον παρακάλεσε να μην πατήσει το αποτσίγαρό του και το αφήσει κάτω, ούτε το πλαστικό ποτήρι του με το φραπέ. Αποφασίστηκε να συναντηθούν την επόμενη εβδομάδα με σκούπες όλοι όσοι μπορούν, για να γνωριστούν κιόλας. Ειπώθηκε ότι ήθελαν να γίνουν το παράδειγμα για τις άλλες πλατείες της πόλης. Ειπώθηκε και ότι έπρεπε να οριστούν κανόνες για τη συμβίωση όλων.
Ένας άντρας από την Αίγυπτο, γύρω στα σαράντα, με σγουρά μαλλιά, αδύναμη φιγούρα και δυνατή όψη, μίλησε ελληνικά χωρίς προφορά. Είπε αυτονόητα πράγματα που ξεχνιούνται, χαμογελώντας: «Οι Πακιστανοί δεν έχουν μέσα τους υγρό σαπούνι και οι άλλοι αίμα. Θέλουμε κανόνες. Στην Ινδία το αγγίζω είναι χάδι, δεν είναι προσβολή. Είμαι 22 χρόνια εδώ, παλικαράκι ήρθα. Σεβασμός και από τους μεν και από τους δε. Μη δηλώσεις τι είσαι (εννοούσε κομματικά), έχω πρόβλημα».
Αυτό το αίτημα, το μην πεις τι είσαι, μην πεις τι κόμμα είσαι, υπήρχε και στους Έλληνες και τους μετανάστες αυτής της πλατείας. Ο κόσμος άρχισε να μιλάει ως όνομα, όχι ως εικόνα μόνο, ως χρώμα ή ως ταμπελίτσα. Φαινόταν οι λέξεις να μην έχουν ξεφτίσει.
«Αληθινή εξουσία υπάρχει μόνο όπου ο λόγος και η πράξη συνάδουν, και όχι όπου διαχωρίζονται. Αληθινή εξουσία υπάρχει μόνο όπου οι λέξεις δεν είναι άδειες και οι πράξεις δεν είναι σκληρές, όπου οι λέξεις δεν χρησιμοποιούνται για να καλύψουν προθέσεις, αλλά για να αποκαλύψουν πραγματικότητες, και που οι πράξεις δεν χρησιμοποιούνται για να βιαιοπραγήσουν και να καταστρέψουν αλλά για να θεσπίσουν σχέσεις και να δημιουργήσουν νέες πραγματικότητες» (Arendt 1989: 200, The Human Condition, {Η Ανθρώπινη Κατάσταση}, στα αγγλικά, The University of Chicago Press, Chicago and London, βλέπε επίσης ελληνική έκδοση, εκδόσεις Γνώση, σελ. 273).
Τα πράγματα απλοποιούνται επικίνδυνα, όταν βάζεις μια εικόνα στον φόβο αντί για λέξεις, αντί για ταυτότητες. Αν όλοι φταίνε που έχουν πιο σκούρο δέρμα, τότε οι πραγματικοί εγκληματίες είναι ασφαλείς. Το «όλοι φταίμε», σε όλες τις εκφάνσεις της πολιτικής ζωής ισοδυναμεί με το «κανείς δεν φταίει».
Στη συζήτηση στην Πλατεία Βικτωρίας, κάποια στιγμή πέρασε και κάποιος που είχε ήδη αποφασίσει μέσα του ότι η συζήτηση φταίει, είπε το λογάκι του, απαξιωτικό προς όλους, κι έφυγε.


Όταν φοβάσαι τη διαφωνία:
Μία εκδήλωση-συζήτηση με θέμα τη βία
Με ομιλητές καθηγητές Πανεπιστημίων, νομικούς και μέλη της Ελληνικής Ένωσης για τα Δικαιώματα του Ανθρώπου, έγινε την Τρίτη 7 Ιουνίου στο Ινστιτούτο Goethe μία συζήτηση για την ακροδεξιά στην Ελλάδα, τον πολιτικό εξτρεμισμό και τη βία. Ομάδες του κόμματος της Χρυσής Αυγής, που δρουν ανά πέντε στην περιοχή του κέντρου, ήταν από τους κύριους προβληματισμούς στη συζήτηση.
Η Καθηγήτρια του Παντείου Πανεπιστημίου Βασιλική Γεωργιάδου έκανε στην ομιλία της μια πολύ σημαντική παρατήρηση: είπε ότι η άκρα δεξιά, η ασπαζόμενη τη βία, ήταν μέρος της στρατηγικής της δεξιάς, που την προστάτεψε για καιρό. Περιόριζε τις εξάρσεις της, αλλά δυστυχώς με αυτόν τον τρόπο τη νομιμοποίησε επίσης.
Ο δημοσιογράφος Δημήτρης Ψαρράς σχολίασε τον κίνδυνο που ενέχει το ότι συνθήματα της ακροδεξιάς έχουν μπει στο πολιτικό λεξιλόγιο, είτε αυτά μιλούν για το ότι «όλοι οι πολιτικοί είναι κλέφτες», είτε για θεωρίες συνωμοσίας ενάντια στην Ελλάδα – στόχαστρο για άλλους λαούς. Η απλούστευση μειώνει την αβεβαιότητα σε στιγμές κρίσης, βάζοντας στο στόχαστρο συλλήβδην τις δημοκρατικές διαδικασίες, όμως, η βία απενοχοποιείται.
Έγινε σαφές από τις ομιλίες ότι οι πολιτικές παρατάξεις που εναγκαλίστηκαν τη βία ως τακτική ή ως ιδεολογία, απέτυχαν να καταλάβουν ότι αυτός ο εναγκαλισμός αναιρεί αυτές τις ίδιες ως πολιτικές ομάδες, αφού είναι ενάντια στην πολιτική. Η πολιτική επιστήμη ξέρει ότι «η βία καταστρέφει όλες τις μορφές της πολιτικής οργάνωσης» (Arendt 2003c: 266-267. The Portable Hannah Arendt, στα αγγλικά, Penguin Classics, edited and with an introduction by Peter Baer). Η βία που τίθεται υπό κομματική προστασία, λεκτική και σωματική, απειλεί τα ίδια τα κόμματα, την ίδια την πολιτική πράξη.
Η βία δεν μπορεί να ‘χρησιμοποιείται’ από κόμματα, όταν αυτά θέλουν να είναι πολιτικά. O Νικήτας Κανάκης, Πρόεδρος των Γιατρών του Κόσμου, είπε ότι 25.000 ξένοι έχουν έρθει μόνο στα δύο πολυϊατρεία στο Πέραμα και στη Σαπφούς τα τελευταία χρόνια με σοβαρά τραύματα από ρατσιστικές επιθέσεις.
Στο σάιτ της Χρυσής Αυγής, ειρωνικά και με εισαγωγικά, σε τίτλο, υπάρχει η λέξη «κουλτούρα». Όταν βρίσκουμε Έλληνες, με την αρχαία κληρονομιά, που βάζουν τον πολιτισμό σε εισαγωγικά, τα πράγματα γίνονται παράξενα.

"Ο Δήμαρχος της Αθήνας κ. Καμίνης παρουσίασε μία πρόταση
που εξαίρει τον ρόλο της πανεπιστημιακής κοινότητας.
Πρότεινε ανάμεσα στα άλλα να ανακαινιστούν
ξενοδοχεία του κέντρου που έχουν κλείσει,
και να χρησιμοποιηθούν ως εστίες για τους φοιτητές μας.
Η συλλογική συνύπαρξη νέων ανθρώπων στο κέντρο
θα είναι μία ασπίδα κατά των φαινομένων βίας,
που στηρίζονται σε κλειστά κτήρια, κλειστά μαγαζιά, κλειστές πόρτες"



Όταν δεν φοβάσαι τον πολιτισμό: Οι φοιτητές στο Κέντρο
Καλλιτέχνες που μένουν στο κέντρο, όπως η Άννα Βαγενά και ο Στέλιος Μάινας, ομιλητές σε εκδηλώσεις σαν την παραπάνω, πολιτικοί, είναι ανάμεσα σε αυτούς που πρότειναν θεσμοθετημένες δράσεις κατά της βίας στο κέντρο.
Ο Δήμαρχος της Αθήνας κ. Καμίνης παρουσίασε μία πρόταση που εξαίρει τον ρόλο της πανεπιστημιακής κοινότητας. Πρότεινε ανάμεσα στα άλλα να ανακαινιστούν ξενοδοχεία του κέντρου που έχουν κλείσει, και να χρησιμοποιηθούν ως εστίες για τους φοιτητές μας. Η συλλογική συνύπαρξη νέων ανθρώπων στο κέντρο θα είναι μία ασπίδα κατά των φαινομένων βίας, που στηρίζονται σε κλειστά κτήρια, κλειστά μαγαζιά, κλειστές πόρτες.
Η Εστία του Εθνικού Ιδρύματος Νεότητας στην Πατησίων, που βρίσκεται κοντά στην πολύπαθη πλατεία του Άγιου Παντελεήμονα, στεγάζει φοιτητές από το Πανεπιστήμιο Αθηνών, αλλά και από Τ.Ε.Ι. και άλλα Πανεπιστήμια και Ανώτατες Σχολές. Κάθε βράδυ γύρω στις οκτώ η ώρα, μαζεύονται στα πλατιά σκαλιά της εισόδου της Εστίας σαν σε πλατεία, μιλούν και παίζουν, συνυπάρχουν. Ανάμεσά τους και ξένοι φοιτητές, από τη Βουλγαρία, τη Ρουμανία, την Αλβανία, την Αίγυπτο, και Έλληνες μουσουλμάνοι. Φοβούνται, αλλά είναι όλοι μαζί και δεν έχουν εμφανιστεί κρούσματα βίας ενάντιά τους. Όμως νιώθουν τον κίνδυνο βλέποντας κορίτσια που πουλούν το σώμα τους στην Πατησίων. Η θυρωρός τους μαρτυρά ότι την έχουν κλέψει τρεις φορές, και μία φορά την έσωσαν οι φοιτητές που έτρεξαν να την βοηθήσουν.
Ενάντια στη βία από όπου κι αν προέρχεται, και ακόμη πιο πολύ ενάντια στη βία από Έλληνες, περισσότερο από όλους φαίνεται τα παιδιά αυτά, οι φοιτητές, να καταλαβαίνουν ότι «ο κομφορμισμός της κοινωνίας, που επιτρέπει μόνο σε ένα συμφέρον σε μία γνώμη να εκφράζονται και να ικανοποιούνται (…) μπορεί ταυτόχρονα να απειλήσει την ανθρωπότητα με αφανισμό» (Arendt 1989: 46, The Human Condition, {Η Ανθρώπινη Κατάσταση}, στα αγγλικά, The University of Chicago Press, Chicago and London, βλέπε επίσης ελληνική έκδοση, εκδόσεις Γνώση,

 

Γ. Kαμίνης:
Πρωτοβουλίες για αναζωογόνηση του κέντρου με επίκεντρο τους νέους
Προερχόμενος από τους κόλπους του Πανεπιστημίου (Επίκουρος Καθηγητής Συνταγματικού Δικαίου στη Νομική Σχολή), ο νέος Δήμαρχος Αθηναίων κ. Γιώργος Καμίνης, έπεισε το εκλογικό σώμα προτείνοντας συγκεκριμένες δράσεις και συγκεκριμένα βήματα για την ευόδωσή τους. Τα μέτρα που προτείνει για το ιστορικό κέντρο της πόλης έχουν ιδιαίτερο ενδιαφέρον για τους νέους, και για τους φοιτητές ειδικότερα. Μιλώντας στην εφημερίδα μας, ο κ. Καμίνης δήλωσε ότι η Δημοτική Αρχή βρίσκεται στη διαδικασία συνομιλιών με ιδιοκτήτες κεντρικών ξενοδοχείων που έχουν ερημώσει, με σκοπό να γίνουν αυτά τα ξενοδοχεία κατοικίες για νέους ανθρώπους και για φοιτητές (υπό νομικό καθεστώς διαφορετικό από αυτό των Εστιών, που είναι αυστηρότερο). Η πρωτοβουλία του Δήμου προβλέπει συνεργασία με ιδιώτες, που θα αναλάβουν τη διαχείριση, και σκοπεύει να εκμεταλλευτεί την (ήδη υπάρχουσα) επιδότηση ενοικίου από την Πολιτεία. Με τους νέους κατοίκους τα κλειστά καταστήματα θα ανοίξουν, αυξάνοντας τα έσοδα του Δήμου, και θα εξαλειφθεί η αίσθηση εγκατάλειψης που δίνουν σημαντικά κτίσματα, από αρχιτεκτονικής πλευράς και από πλευράς θέσης. Από την πλευρά του ο Δήμος, σε συνεργασία με την ΕΛ.ΑΣ., αλλά και με επαρκή φωτισμό της περιοχής, θα φροντίσει για την ευταξία και την ασφάλεια. Η πολιτική ζωή ενός τόπου έχει μέλλον όταν στρέφεται στους νέους, και ο νεανικός πληθυσμός μπορεί να αναζωογονήσει το κέντρο της Αθήνας.



 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!