| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




«Kαλπάζει» ο χουλιγκανισμός στα γήπεδα: Aθλητισμός – Bία: σημειώστε “2”

Δημοσίευση: 31-05-2011 - Στήλη: ΦΑΚΕΛΟΣ - Φύλλο:176




Επιμέλεια: Τατιάνα Mιχαηλίδου Τα τελευταία χρόνια οι συζητήσεις για το φαινόμενο της βίας στα ελληνικά γήπεδα, τόσο στα Μ.Μ.Ε. όσο και μεταξύ γνωστών ολοένα και πληθαίνουν. Γίνεται λόγος για «θερμόαιμους», για «ανεγκέφαλους», για φαινόμενο που έχει λάβει «ανεξέλεγκτες διαστάσεις». Αδιαμφισβήτητα το θέμα της αθλητικής βίας αφορά όλη την ελληνική κοινωνία είτε μιλάμε για το ποδοσφαιρόφιλο τμήμα της είτε όχι. Το ΚΑΠΟΔΙΣΤΡΙΑΚΟ μίλησε με τον Εγκληματολόγο, Καθηγητή και Πρόεδρο της Διαρκούς Επιτροπής Αντιμετώπισης της Βίας (Δ.Ε.Α.Β.) κ. Γιάννη Πανούση και τον Πρόεδρο του Πανελλήνιου Συνδέσμου Αμειβομένων Ποδοσφαιριστών (Π.Σ.Α.Π.) κ. Στέλιο Γιαννακόπουλο και επιχειρεί να παρουσιάσει μία όσο το δυνατό πιο ρεαλιστική εικόνα ενός φαινομένου που δυστυχώς βρίσκεται σε έξαρση στη χώρα μας.

 

Ποδόσφαιρο και Κοινωνία

Το ποδόσφαιρο ήταν και παραμένει το κατεξοχήν «λαϊκό» άθλημα. Κοιτάζοντας στο όχι και τόσο μακρινό παρελθόν : «Το ποδόσφαιρο αποτελούσε το σύμβολο μιας αυτόνομης κουλτούρας της εργατικής τάξης (“της κουλτούρας του φτωχού”) μέχρι τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο. Το ποδόσφαιρο είχε οργανωθεί σε κοινοτική βάση και έδινε σ’ εκείνες τις γενιές των εργατών την αίσθηση της ένταξής τους σε μια συγκεκριμένη κοινωνική ομάδα καθώς και την ευκαιρία (κύρια μέσα από αγώνες μεταξύ χωριών να βγαίνουν λίγο από τον εργ(οστ)ασιακό χώρο», επισημαίνει ο Καθ. Γιάννης Πανούσης στο κείμενό του "Βία στα ελληνικά γήπεδα: Ένα εκρηκτικό κοκτέιλ από -ατάκτως- αναμεμιγμένα υλικά". Στα τέλη του 20ού αιώνα οι συνθήκες άλλαξαν. Ο αθλητισμός μετουσιώθηκε σε ισχυρό παράγοντα της οικονομίας και δημιούργησε τον δικό του –καταρχήν– «χώρο» και «σύστημα» (επιχειρηματίες, managers, προπονητές, αθλητές, δημοσιογράφοι, θεατές, πολιτειακοί παράγοντες, κ.ο.κ.)

Σε καμία περίπτωση ο αθλητισμός δεν είναι κάτι το αποκομμένο από το γενικότερο κοινωνικό πλαίσιο. Αντίθετα η πορεία του αθλητισμού είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με την πορεία της κοινωνικής οργάνωσης. Ποια είναι όμως η διάκριση μεταξύ αυθόρμητης και οργανωμένης βίας; Μήπως παρατηρούμε έξαρση της πρώτης επειδή το γήπεδο λειτουργεί ως πεδίο ακραίας έκφρασης της κάθε δυσαρέσκειας (οικονομικής- πολιτικής - κοινωνικής) του ατόμου; Σύμφωνα με τον κ. Πανούση: «Η αυθόρμητη βία (“σύνδρομο Βεδουίνων”), ατομική ή του όχλου, μπορεί ανά πάσα στιγμή να ξεσπάσει σε οποιαδήποτε εκδήλωση. Ωστόσο το φαινόμενο “χουλιγκανισμός” αρχίζει να γίνεται επικίνδυνο από τη στιγμή που τα επεισόδια οργανώνονται από ομάδες (με συγκεκριμένη δομή, δράση και στόχους) και – συνήθως – δεν έχουν καμία σχέση με το αθλητικό γεγονός. Στην περίπτωση αυτή δεν πρέπει να μιλάμε για αθλητική βία φιλάθλων ή οπαδών αλλά για εγκληματική βία που κρύβεται πίσω από – δήθεν – “συγκρούσεις της φανέλας”».

Επίσης υπογραμμίζει ότι: «τα όσα συμβαίνουν σήμερα στα ελληνικά γήπεδα δεν έχουν καμία σχέση με την οικονομική και κοινωνική κρίση που περνάει η χώρα. Δεν πρόκειται για αποκλεισμένους, περιθωριοποιημένους νέους οι οποίοι εκφράζουν την κοινωνική τους οργή με πράξεις ή λέξεις βίας. Πολλές “θύρες” μπορεί να έχουν ως μέλη τους ακραία πολιτικά στοιχεία αλλά δεν πρέπει να ξεχνάμε ούτε τη βία στα θεωρεία των επισήμων (άραγε κι αυτοί διαψευσμένοι είναι;), ούτε τη διακίνηση ναρκωτικών μέσα στα γήπεδα, ούτε βέβαια τα συμφέροντα των μεγαλομετόχων ή των Μ.Μ.Ε. που ενθαρρύνουν τη βία».

Αντίστοιχα ο κ. Γιαννακόπουλος σχολιάζει: «Η κατάσταση γενικώς στην πατρίδα μας δεν είναι η καλύτερη δυνατή. Υπάρχουν πάρα πολλά προβλήματα και κυρίως στον οικονομικό τομέα. Ίσως, χωρίς να είμαι 100% σίγουρος, οι αθλητικοί χώροι και δη ο χώρος του ποδοσφαίρου έχει αποτελέσει και μέσο εκτόνωσης της καταπίεσης, της κρίσης και των προβλημάτων». «Δεν μπορείς να βγάλεις το γήπεδο από την κοινωνία», τονίζει χαρακτηριστικά ο Πρόεδρος του Π.Σ.Α.Π. Η φράση αυτή από μόνη της συνοψίζει την κοινωνική διάσταση του ποδοσφαίρου. Άλλωστε: «Η γενικότερη εικόνα που βγαίνει προς τα έξω δεν είναι ό, τι καλύτερο τόσο για το ελληνικό ποδόσφαιρο όσο και για τη χώρα μας γενικότερα. Μπορεί η βία και η κακή εικόνα του ποδοσφαίρου να είναι και συγκοινωνούντα δοχεία».

Ο κ. Πανούσης σημειώνει επίσης: «Η βία μπαινοβγαίνει στο γήπεδο. Άλλωστε δεν έχει ανάγκη ή φόβο η ελληνική κοινωνία από την “έξοδο” της αθλητικής βίας. Έχει η ίδια η κοινωνία αρκετή ποσότητα βίας. Αυτό δεν σημαίνει ότι πρέπει ν’ αφήσουμε κάθε μορφή βίας (αθλητικής, ενδοσχολικής, ενδοοικογενειακής) ν’ ανθεί, ισχυριζόμενοι ότι η προσπάθεια μας θα ‘ναι μάταιη αφού η βία έτσι κι αλλιώς υπάρχει. Αυτή η αντίληψη είτε είναι πολιτική είτε ιδεολογική τελικά παραπέμπει τη λύση όλων των αρνητικών φαινομένων στο άδηλο μέλλον, άρα γίνεται “θρησκεία”. Η σημερινή εξέλιξη ήταν αναμενόμενη από τη στιγμή που εισχώρησαν στον αθλητισμό στοιχεία του υποκόσμου και του οργανωμένου εγκλήματος (σε συνέργια με ακραίους πολιτικά οπαδούς). Θα έχουμε σύντομα νεκρούς και ίσως τότε κατανοήσουν τόσο η παλινωδούσα πολιτεία όσο και οι αφελείς αναλυτές ότι ο ελληνικός “χουλιγκανισμός” δεν είναι “μορφή αντί-στασης” αλλά εγκληματική δραστηριότητα πολλών επιπέδων».

 

Τα Θύματα της Βίας


Σύμφωνα και πάλι με τον κ. Πανούση: «Θύματα της βίας είναι άλλοτε τα μέλη των αντίπαλων οργανωμένων οπαδών, άλλοτε ο οποιοσδήποτε φίλαθλος ή περαστικός, άλλοτε η ευρύτερη περιοχή (όπου καίγονται και καταστρέφονται αυτοκίνητα φτωχών βιοπαλαιστών), άλλοτε η ίδια η ομάδα (που χάνει πόρους και τιμωρείται). Στην πραγματικότητα θύμα είναι και όλη η ελληνική οικογένεια που θέλει να πάει στο γήπεδο και φοβάται. Πρόσφατα απειλήθηκαν και οικογένειες (παικτών, διαιτητών κ.α.). Στο τέλος βέβαια της ιστορίας “θύμα” θα καταστεί και ο ίδιος ο δράστης διότι το μέλλον του είναι καταδικασμένο». Παράλληλα ο κ. Γιαννακόπουλος τονίζει:«Δυστυχώς θύματα αυτής της βίας είναι και οι ίδιοι οι ποδοσφαιριστές», και παράλληλα:
«Από πλευράς του κόσμου υπάρχει μια κούραση ψυχολογική θα έλεγα με όλα αυτά που συμβαίνουν στο ποδόσφαιρο. Υπάρχει κόσμος ο οποίος δηλώνει αηδιασμένος από την όλη κατάσταση και δεν μπορεί κανείς να τους αδικήσει για αυτό. Όπως είπε και η ίδια η Super League πρέπει να αναβαθμιστεί το προϊόν (γιατί ως προϊόν το βλέπουν και προφανώς υπάρχει και αυτή η διάσταση του ποδοσφαίρου). Πρέπει λοιπόν όλοι να δουλέψουν για να βελτιωθούν οι συνθήκες και για τους παίχτες αλλά και για τον κόσμο. Πρέπει να απομονωθούν κάποια πράγματα για να κερδίσεις πολλά περισσότερα καθώς και παραπάνω κόσμος θα πάει στο γήπεδο αντί για τους 5 , 10 ή 100 ανεγκέφαλους που προκαλούν αυτή την κατάσταση. Θα είναι εντέλει όλοι πιο ευχαριστημένοι και πιο γεμάτοι από αυτό που είδαν, θα μπορούν να έρχονται στο γήπεδο και οικογένειες αλλά και οι ποδοσφαιριστές θα παίζουν κάτω από πιο ανθρώπινες συνθήκες».

Πρόληψη


Ο κ. Γιαννακόπουλος τόνισε ιδιαίτερα τη σημασία της πρόληψης και της ενημέρωσης. «Βεβαίως ως ποδοσφαιριστές εμείς καταδικάζουμε οποιαδήποτε μορφή βίας και έχουμε κάνει διάφορες ενέργειες προς αυτή την κατεύθυνση. Έχουμε μάλιστα άμεση συνεργασία με τον Πρόεδρο της Ελληνικής Δημοκρατίας τον κ. Κάρολο Παπούλια ενώ έχουμε κάνει προσπάθειες όπως για παράδειγμα ο διαγωνισμός Ζωγραφικής για μαθητές, που διοργάνωσε τον Δεκέμβριο ο Π.Σ.Α.Π. και το Υπουργείο Παιδείας με θέμα τη βία στα γήπεδα. Έχουμε κάνει αλλεπάλληλες συσκέψεις με ποδοσφαιριστές για αυτό το φαινόμενο, ενώ φτάσαμε ένα βήμα πριν την αποχή μας από την 26η αγωνιστική της Super League ακριβώς με στόχο να καταδικάσουμε αυτήν τη βία ασχέτως αν κάποιες ομάδες δεν ακολούθησαν και έτσι δεν κατέστη τελικά εφικτό. Γενικά έχουμε κάνει, και συνεχίζουμε, μια ολόκληρη εκστρατεία κατά της βίας. Ό,τι περνά από το χέρι μας ως σύνδεσμος να είστε σίγουροι ότι το κάνουμε».

Σε σχέση με την μη πραγματοποίηση της αποχής σχολίασε τα εξής: «Το σύνολο των ποδοσφαιριστών αγκάλιασε την ιδέα. Μία μικρή μειοψηφία δεν ήταν μαζί μας. Τόσο εγώ ως Πρόεδρος όσο και όλοι μαζί θέλαμε ανεξαιρέτως όλες οι ομάδες να συμμετέχουν στο αυτονόητο. Μπορούμε να αντιληφτούμε κάποιες αιτίες, τις οποίες εύκολα μπορεί να καταλάβει κανείς, οι οποίες οδήγησαν στην μη συμμετοχή. Το βασικό θέμα είναι ο ποδοσφαιριστής στην Ελλάδα να πάρει την κατάσταση στα χέρια του, να καταλάβει τι δύναμη έχει σαν προσωπικότητα και ως ιδιότητα τόσο μέσα όσο και έξω από το γήπεδο και να μπορέσει, επιτέλους, να ορθώσει το ανάστημά του εκεί που του αναλογεί. Επειδή έχω δει και πώς λειτουργούν τα πράγματα στο εξωτερικό, ο ποδοσφαιριστής βρίσκεται πολύ ψηλά. Εδώ στην Ελλάδα μερικές φορές δεν είναι στην θέση που του αρμόζει».

Το σχόλιο του κ. Πανούση σχετικά με την πρόληψη είναι το εξής: «Τα ευχολόγια περί πρόληψης (στο σχολείο, στην τοπική κοινωνία) ούτε έπιασαν (επί 30 χρόνια που λέγονται) ούτε μπορεί τώρα να λειτουργήσουν. Η πρόληψη χρειάζεται πολύ χρόνο και χρήμα. Σήμερα είναι ευκαιρία για ένα νέο αθλητικό (κοινωνικό) συμβόλαιο συνευθύνης (πολιτεία, φορείς, αθλητές, κοινωνικοί εταίροι) καθώς και για μια ειλικρινή οριοθέτηση των μορφών βίας (με συνακόλουθη τιμωρία των φυσικών και ηθικών αυτουργών). Δεν υπάρχουν “αθώοι παίκτες” στο σημερινό σκηνικό».

Καταστολή


Ο κ. Γιαννακόπουλος έχοντας ζήσει και παίξει επαγγελματικό ποδόσφαιρο και στην Αγγλία, βάσει της εμπειρίας του σχολιάζει: «Η Αγγλία ήταν η κατεξοχήν χώρα με ακραίο πρόβλημα βίας εντός και εκτός γηπέδου. Αυτή την στιγμή εντός αγωνιστικού χώρου έχει γίνει η καλύτερη χώρα όσο αφορά την αντιμετώπιση του φαινομένου. Τονίζω το εντός καθώς στους δρόμους γίνονται ακόμα διάφορα περιστατικά, όπως ραντεβού κτλ. Όλα αυτά καλώς για τον ποδοσφαιριστή κακώς όμως για την κοινωνία δεν γίνονται μέσα στο γήπεδο, το οποίο φυσικά είναι μέρος της κοινωνίας. Το ζήτημα είναι να εξαλειφθεί πλήρως το φαινόμενο κάτι πάρα πολύ δύσκολο. Τουλάχιστον στην Ελλάδα ας το εξαλείψουμε αρχικά στους χώρους του γηπέδου και καλύτερο παράδειγμα από την Αγγλία όσον αφορά αυτή την κατεύθυνση, δεν υπάρχει. Έχουν γίνει ήδη σεμινάρια, συναντήσεις και ανταλλαγή απόψεων όσον αφορά αυτό το κομμάτι όπου όλοι συμφωνούμε αλλά τίποτα δεν γίνεται».

Εν τέλει καταλήγει: «Πρέπει κάποια στιγμή οι κάμερες για τις οποίες έχουν δοθεί τόσα χρήματα να λειτουργήσουν. Δεν μπορώ να καταλάβω για ποιο λόγο δεν λειτουργούν. Κάποια στιγμή η περιφρούρηση του αγωνιστικού χώρου πρέπει να γίνει πιο αυστηρή και πιο υπεύθυνη με ειδικά εκπαιδευμένο προσωπικό το οποίο δεν θα κοιτά το παιχνίδι αλλά τον κόσμο. Κάποια στιγμή πρέπει η αστυνομία κατά τη διάρκεια του αγώνα και με βοήθεια από τις κάμερες να βλέπει τι συμβαίνει και αυτομάτως να συλλαμβάνει τον ύποπτο. Πρέπει εντός αγωνιστικού χώρου να θεωρηθούν τέτοιες πράξεις ποινικό αδίκημα οπότε αυτεπάγγελτα να υπάρχουν συνέπειες. Πρέπει να τα βάλουμε κάτω και να αποφασιστεί ότι αυτοί είναι οι νόμοι και ισχύει ό,τι ισχύει όπως στα παιχνίδια Champions League όπου δεν κουνιέται φύλλο εδώ στην Ελλάδα. Αυτό δεν συμβαίνει ως διά μαγείας αλλά υπάρχει ενημέρωση και επειδή υπάρχουν προειδοποιήσεις ότι θα τιμωρηθεί πολύ αυστηρά η ομάδα και βαθμολογικά και οικονομικά. Αν αυτός είναι ο τρόπος με τον οποίο πρέπει να λειτουργούν τα πράγματα και φέρνει αποτέλεσμα, αυτό πρέπει να κάνουμε. Ως εκπρόσωπος των ποδοσφαιριστών αυτό που μπορώ να πω είναι ότι εάν οι ομάδες πραγματικά θέλουνε μπορούν να συμβάλουν προς αυτή την κατεύθυνση. Όσο έντονο κι αν είναι το φαινόμενο δεν είναι αδύνατη η λύση του».

Ο κ. Πανούσης δίνει μεταξύ άλλων έμφαση στον ρόλο των ΠΑΕ: «Οι ΠΑΕ/ΚΑΕ που είναι και δεν είναι Ανώνυμες Εταιρείες έχουν μάθει να ζουν από επιχορηγήσεις και ορισμένοι Πρόεδροι έχουν άλλα οφέλη (εργολαβίες, δημόσια έργα), άσχετα με τον αθλητικό χώρο. Πολλές ΠΑΕ/ΚΑΕ δημιούργησαν “ιδιωτικούς στρατούς” για να μπορούν να πιέζουν τις κυβερνήσεις αλλά τώρα οι στρατοί αυτοί έχουν αυτονομηθεί κι επιτίθενται και στ’ αφεντικά τους. Δεν είμαι βέβαιος ότι όλες οι ΠΑΕ/ΚΑΕ θέλουν ν’ αλλάξει το τοπίο, σίγουρα όμως πολλές δεν μπορούν πια γιατί δεν ελέγχουν την ομάδα τους».

Επίσης σχολιάζει το γεγονός ότι βγαίνουν συνεχώς βίντεο, φωτογραφίες και στοιχεία στα οποία φαίνονται ξεκάθαρα άτομα που παρανομούν αλλά δεν καταδικάζονται: «Θυμίζω ότι τα ίδια ισχύουν και σε βίαια επεισόδια και σε άλλες πολιτικές εκδηλώσεις (μόνο που εκεί ουδείς ζητάει την καταδίκη των ενόχων). Αυτή η υποκρισία της ελληνικής κοινωνίας αλλού να θέλει και αλλού να μη θέλει να λειτουργούν οι κανόνες επηρεάζει και τα θεσμικά όργανα απονομής της δικαιοσύνης. Ασφαλώς υπάρχει ανικανότητα ή παρέμβαση άνωθεν. Πιστεύω όμως ότι η περιρρέουσα ατμόσφαιρα συνιστά τον κύριο παράγοντα ατιμωρησίας».

Θα κλείσουμε το επίκαιρο αυτό θέμα, με ένα σχόλιο όπως σημειώνεται στο κείμενο: «Βία στα ελληνικά γήπεδα: Ένα εκρηκτικό κοκτέιλ από -ατάκτως- αναμεμιγμένα υλικά». «Οι αλλοιώσεις του Ολυμπιακού Πνεύματος γεννιώνται και μεγαλώνουν μέσα στην κοινωνία. Ο εκχυδαϊσμός της βίας και η ανωνυμία του οπαδού (που «χάνεται» μέσα στο πλήθος) διαμορφώνουν ένα κλίμα φόβου και κινδύνου, το οποίο αναπαράγουν και καλλιεργούν τα Μ.Μ.Ε., ιδίως, αν διασαλεύεται η δημόσια τάξη. Για τη βία όμως των «επισήμων», των ηγετικών παραγόντων ή των αστυνομικών δυνάμεων πολύ λίγη συζήτηση γίνεται. Ο ηθικός πανικός και η ανησυχία της κοινής γνώμης περιορίζεται στις καταστροφές, ενώ οι διαντιδράσεις, τόσο στις κερκίδες όσο και στον αγωνιστικό χώρο, συμπεριλαμβάνουν αντίπαλη ομάδα, αστυνομία, παράγοντες, διαιτησία, Πολιτεία. Κι έτσι –σχεδόν ανεπαισθήτως– περάσαμε από τον χούλιγκαν –κοινωνικό αμφισβητία ή γενικά εξεγερμένο άτομο, που διεκδικεί καλύτερη μοίρα, στο χούλιγκαν– στρατιώτη και μισθοφόρο αλλοτρίων συμφερόντων, που συμβάλλει στο να πετύχει καλύτερες τιμές στην (όποια) αγορά το (συχνά άγνωστο) αφεντικό του. Ή σπάμε τους ομφάλιους λώρους αθλητισμού, πολιτικής και υποκόσμου ή αρνούμαστε τους κανόνες αυτής της διαπλοκής μην πηγαίνοντας στα γήπεδα. Όλα τ’ άλλα μοιάζουν (και είναι) “προφάσεις εν αμαρτίαις”.




 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!