| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Η σημασία του έργου του Γάλλου ελληνιστή Émile Legrand υπογραμμίζεται από μία νέα έκδοση

Του ΓΕΡΑΣΙΜΟΥ ΖΩΡΑ

Δημοσίευση: 20-01-2012 - Στήλη: ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ - Φύλλο:181


 

Εκδόθηκε πρόσφατα από το Ίδρυμα Κώστα και Ελένης Ουράνη το έργο Ο Émile Legrand και η «Ελληνική Βιβλιογραφία». Η Ελληνική Βιβλιογραφία είναι ένα μνημειώδες έργο καταγραφής ελληνικών κειμένων και προφορικών παραδόσεων από τον Φιλέλληνα Legrand, που εκδόθηκε στα τέλη του 19ου αιώνα. Ο τρόπος έρευνας και συλλογής του Legrand είναι το αντικείμενο του νέου βιβλίου. Ο συγγραφέας του, κ. Παπακώστας, Καθηγητής της Νέας Ελληνικής Φιλολογίας στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, μίλησε στο Εδώ Πανεπιστήμιο για τις προκλήσεις και τις ευτυχείς συγκυρίες στη διάρκεια της δικής του έρευνας.

 

Το έργο αναφέρεται σε μια ζοφερή περίοδο για τις τύχες του έθνους μας. Βασίζεται σε άγνωστα έως τώρα στοιχεία, προσπαθεί να φωτίσει αθέατες πλευρές της πνευματικής μας ζωής. O Legrand αφιέρωσε τη ζωή του στην προβολή και διάδοση των ελληνικών γραμμάτων στη Δύση, είτε ως καθηγητής στη Σχολή των Ανατολικών Γλωσσών είτε ως συγγραφέας και φιλολογικός επιμελητής δεκάδων ελληνικών έργων της δημώδους, κυρίως, λογοτεχνίας, με κορυφαίο την ενδεκάτομη Ελληνική Βιβλιογραφία. Με βάση το πρωτογενές αρχειακό υλικό που είχα την καλή τύχη να έχω στη διάθεσή μου και το οποίο έρχεται στη δημοσιότητα για πρώτη φορά, προσπάθησα να μπω στο βιβλιογραφικό εργαστήρι του Legrand και να αναδείξω τον τρόπο που τιθάσευσε ένα απέραντο υλικό και όρθωσε μπρος στα μάτια μας αυτό το μνημειώδες έργο του, δίνοντας έτσι υπόσταση στην εθνική μας κληρονομιά. Στη Βιβλιογραφία καταγράφονται 3400 και πλέον τίτλοι που κυκλοφόρησαν από το 1476, χρονιά που εκδόθηκε στο Μεδιόλανο αυτοτελώς με ελληνικά γράμματα το πρώτο ελληνικό βιβλίο, η Γραμματική του Κωνσταντίνου Λάσκαρη, ενώ το έργο εκτείνεται έως το 1790. Έκτοτε στην Ελληνική Βιβλιογραφία έχουν γίνει αρκετές προσθήκες από έγκυρους ερευνητές.

Για τους σκοπούς αυτής της εργασίας είχα στα χέρια μου πολύτιμο αρχειακό υλικό, το οποίο επεξεργαζόμουν αρκετά χρόνια τώρα. Επιστολές και άλλα συναφή βιβλιογραφικά στοιχεία μου είχε εμπιστευθεί ο αείμνηστος καθηγητής μου Σταμ. Κ. Καρατζάς με την εντολή να τα εκδώσω, αφού λόγοι υγείας δεν του επέτρεψαν η έκδοση να γίνει από κοινού. Πρόκειται για 160 επιστολές διαφόρων λογίων, Ελλήνων και ξένων προς τον Legrand, από τις οποίες προκύπτει κατά τον πλέον εμφανή τρόπο η μέθοδος οργάνωσης και καταγραφής των βιβλιογραφικών πληροφοριών. Προκύπτει επίσης η προθυμία με την οποία έσπευσαν οι Έλληνες λόγιοι να διευκολύνουν την έρευνά του, γιατί το θεώρησαν υπόθεση εθνική. Τις επιστολές προκάλεσε ο ίδιος ο Γάλλος ελληνιστής, στην προσπάθειά του να εμπλουτίσει όσο το δυνατόν πληρέστερα την Ελληνική Βιβλιογραφία, για τη συγκρότηση της οποίας είχε ήδη αρχίσει να εργάζεται από τις αρχές της δεκαετίας του 1880. (Η παρότρυνση και η χρηματοδότηση ανήκε στον Έλληνα λόγιο πρέσβη Γ. Αλ. Μαυροκορδάτο (1839 - 1902), ο οποίος ήταν μόνιμα εγκαταστημένος στο Παρίσι, και ως γαμπρός του βαρόνου Σίμωνος Σίνα διέθετε μεγάλη οικονομική άνεση).

 

Οι επιστολές αυτές ανήκουν στους ιστοριοδίφες ερευνητές Κ. Σάθα, Α. Παπαδόπουλο Κεραμέα, Β. Γεωργιάδη(μετέπειτα Πατριάρχη Κωνσταντινουπόλεως), Β. Μυστακίδη και σε τρεις ξένους ελληνιστές: στον Ματθαίο, μοναχό της ρωσικής μονής του Αγίου Παντελεήμονος στο Άγιον Όρος και στους καθηγητές του Πανεπιστημίου Μόσχας Αλεξίου Παυλώφ (εκ των Παυλίδων) και Ιβαν Νικολάγιεβιτς Κορσούνσκυ. Το έργο συνέτρεξε και ο επίσης Ρώσος καθηγητής του Πανεπιστημίου της Αγίας Πετρούπολης, Αλέξιος Κιρπίτζνικωφ. Ο Γεωργιάδης και ο Μυστακίδης παρείχαν βιβλιογραφικές πληροφορίες από το Μόναχο και τη Γοτίγκη, όπου πραγματοποιούσαν μεταπτυχιακές σπουδές, ο Παπαδόπουλος Κεραμεύς από την Κωνσταντινούπολη, τη Θράκη και τον Πόντο, και ο Σάθας από τη Βενετία και τη Βιέννη.


Η συμβολή τους στην έρευνα και η προσφορά τους στα ελληνικά γράμματα εκτιμώ ότι δεν έχει αξιολογηθεί όσο θα έπρεπε. Επιπλέον, από την έρευνά μου προέκυψε ότι και αρκετοί άλλοι Έλληνες και ξένοι λόγιοι συνέτρεξαν στο έργο του Legrand, ώστε μπορούμε να πούμε ότι αυτό το μεγαλεπήβολο έργο – έργο σταθμός για τον Ελληνισμό – είναι αποτέλεσμα συλλογικό.

Το πρωτογενές αυτό αρχειακό υλικό με οδήγησε στην αναζήτηση και άλλων πηγών, όπως είναι το Τμήμα χειρογράφων της Εθνικής Βιβλιοθήκης, το Μουσείο Μπενάκη, όπου απόκειται το αρχείο του Γ. Αλ. Μαυροκορδάτου, το Ιστορικό Αρχείο του Πανεπιστημίου Αθηνών, η Εταιρεία Βυζαντινών Σπουδών, και με βάση και άλλα συναφή δημοσιεύματα προσπάθησα να φωτίσω πολλές αθέατες πλευρές. Έτσι προέκυψε ο ογκώδης αυτός τόμος από 700 σελίδες, πλαισιούμενος από μακρά Εισαγωγή, από λεπτομερή σχόλια και σημειώσεις, ώστε το έργο να είναι προσιτό στον μελετητή.

Πιστεύω πως αυτό το υλικό έχει μεγάλη σημασία για τον ελληνισμό. Είναι αδύνατον να μελετήσει κανείς την πνευματική ζωή του Ελληνισμού κατά τη
διάρκεια της Τουρκοκρατίας αν δεν λάβει υπόψη του και την εκδοτική δραστηριότητα που αναπτύχθηκε από την εφεύρεση της τυπογραφίας και εδώθε από Έλληνες συγγραφείς, εκδότες και επιμελητές, στον ευρωπαϊκό χώρο, όπου συγκροτήθηκαν μεγάλες ελληνικές κοινότητες και σημείωσαν πρόοδο οικονομική και πνευματική».


Το έργο αναφέρεται σε μια ζοφερή περίοδο για τις τύχες του έθνους μας. Βασίζεται σε άγνωστα έως τώρα στοιχεία, προσπαθεί να φωτίσει αθέατες πλευρές της πνευματικής μας ζωής.



 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!