| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




Οι τεχνολάγνοι, οι παλαιόπληκτοι και η πραγματικότητα

Γιώργου Ε. Δαρδανού

Δημοσίευση: 07-07-2011 - Στήλη: ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ - Φύλλο:177




Του Εκδότη και Επίτιμου Προέδρου της ΠΟΕΒ, Γιώργου Ε. Δαρδανού

 

Διαβάζοντας το «Σελίδες στην Οθόνη ή στο Χαρτί; Το μέλλον της ανάγνωσης»


Πρόσφατα κυκλοφόρησε από τις εκδόσεις Gutenberg, ένα βιβλίο σε δική μου επιμέλεια με τίτλο Σελίδες στην Οθόνη ή στο Χαρτί; Το μέλλον της ανάγνωσης. Στην πραγματικότητα δεν πρόκειται για ένα ενιαίο έργο, αλλά για μία ανθολογία άρθρων, δοκιμίων και κριτικών σχολίων, όπου άνθρωποι με νηφαλιότητα, μέτρο και γνώση προβάλλουν τις πιθανόν αντικρουόμενες, αλλά πάντα τεκμηριωμένες απόψεις τους για την ψηφιοποίηση, το ηλεκτρονικό και το έντυπο βιβλίο, την εκπαίδευση, το σχολείο, το μέλλον της ανάγνωσης και τις νέες τεχνολογίες.
Ο Καθηγητής Παιδαγωγικής στο Πανεπιστήμιο Ιωαννίνων, κ. Α. Γκότοβος, περιγράφει το «νέο» σχολείο, όπως θα έπρεπε να είναι: «Ένα σχολείο, όμως, που δίνει έμφαση στην παιδαγωγική σχέση και στη σχολική κοινότητα, που ενδιαφέρεται για την εμπειρία της συλλογικής αναζήτησης και κατάκτησης της γνώσης με τη βοήθεια του εκπαιδευτικού και των βιβλίων, που δεν θεωρεί μάθηση μόνον τις εξισώσεις, τους τύπους και τις λέξεις, αλλά και τις αξίες, τις στάσεις, τους κανόνες και την εμπειρία της εφαρμογής τους μέσα στη σχολική κοινότητα, δεν κινδυνεύει από τις νέες τεχνολογίες.»
Στο κείμενό του ο κ. Κώστας Χρυσαφίδης, Καθηγητής του Τμήματος Εκπαίδευσης και Αγωγής στην Προσχολική Ηλικία στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, παρουσιάζει με το δικό του τρόπο ποιος θα πρέπει να είναι ο σκοπός της μάθησης και του σχολείου: «Αντί λοιπόν να ταλαιπωρούμε το μαθητή να ασχολείται με άσχετες περιπτώσεις, είναι πολύ πιο δημιουργικό και αποτελεσματικό να τον βοηθήσουμε να προσεγγίσει δικές του απορίες και προβληματισμούς, που θα του ανοίξουν δρόμους για τη γνώση και θα αναβαθμίσουν το επίπεδο της μάθησης. Έτσι θα γνωρίζει τον τρόπο να προσεγγίζει προβληματικές καταστάσεις, να ενδιαφέρεται για την εξεύρεση λύσεων, να μάθει να μαθαίνει.»
Ο Καθηγητής Σταμάτης Αλαχιώτης αναφέρει: «Η υπερβολική συσσώρευση κατακερματισμένων διαδικτυακών πληροφοριών δεν είναι δημιουργική και καταντά αποπροσανατολιστική μερικές φορές».
Πολλές συζητήσεις έχει επίσης προκαλέσει το ζήτημα του ηλεκτρονικού βιβλίου και η μελλοντική πορεία του σε σχέση με το παραδοσιακό επί χάρτου βιβλίο. Ο Ουμπέρτο Έκο σε τοποθέτησή του για αυτό το ζήτημα κάνει ένα πολύ πετυχημένο διαχωρισμό: «Υπάρχουν δύο τύποι βιβλίων, εκείνα που πρέπει να τα συμβουλευόμαστε και εκείνα που πρέπει να τα διαβάζουμε. Για τα πρώτα, το αντιπροσωπευτικό δείγμα είναι ο τηλεφωνικός κατάλογος, αλλά φτάνουμε μέχρι τα λεξικά και τις εγκυκλοπαίδειες. Αυτά θα μπορούν να αντικατασταθούν από δίσκους πολυμέσων, έτσι θα απελευθερωθεί χώρος στο σπίτι και στις δημόσιες βιβλιοθήκες για τα βιβλία που πρέπει να διαβάζουμε (που φτάνουν από τη Θεία Κωμωδία ώς το τελευταίο αστυνομικό μυθιστόρημα). Τα βιβλία που πρέπει να διαβάζουμε δεν μπορούν να αντικατασταθούν από κανένα περίεργο ηλεκτρονικό κατασκεύασμα. Έχουν φτιαχτεί για να τα παίρνουμε στα χέρια μας, ακόμη και στο κρεβάτι, ακόμη και μέσα στο πλήθος, ακόμη και εκεί όπου δεν υπάρχουν ηλεκτρικές πρίζες, ακόμη και όπου και όταν οποιαδήποτε μπαταρία έχει αποφορτιστεί, μπορούμε να τα υπογραμμίζουμε, μας επιτρέπουν να διπλώνουμε τις γωνίες των σελίδων τους ή να βάζουμε σελιδοδείκτες, μπορούμε να τα αφήσουμε να πέσουν στη γη ή να τα εγκαταλείψουμε ανοιχτά πάνω στο στήθος ή τα γόνατα όταν μας παίρνει ο ύπνος, μπαίνουν στην τσέπη, φθείρονται».
Πάντα όμως υπάρχουν οι τεχνολάγνοι και οι παλαιόπληκτοι. Υπάρχουν πάντα αυτοί που δαιμονοποιούν την εξέλιξη, λες και δεν βλέπουν τις σαρωτικές αλλαγές που συντελούνται γύρω μας, και από την άλλη αυτοί που βιάζονται και τη θεοποιούν. Και οι δύο θέσεις είναι ακραίες.

“ Πάντα όμως υπάρχουν οι τεχνολάγνοι
και οι παλαιόπληκτοι. Υπάρχουν πάντα αυτοί
που δαιμονοποιούν την εξέλιξη, λες και δεν βλέπουν
τις σαρωτικές αλλαγές που συντελούνται γύρω μας,
και από την άλλη αυτοί που βιάζονται και τη θεοποιούν. Και οι δύο θέσεις είναι ακραίες ”


Όπως αναφέρει σε άρθρο του ο κ. Αλαχιώτης «..η αλήθεια δεν είναι ούτε μαύρη, ούτε άσπρη· δεν είναι μόνο με το μολύβι, ούτε μόνο με τον υπολογιστή. Ο ηλεκτρονικός αλφαβητισμός πρέπει να καλλιεργείται στα σχολεία· όχι όμως σε υπερθετικό βαθμό, οδηγώντας τον σε υπερβολή, σε «μονοκαλλιέργεια». Το έντυπο εκπαιδευτικό υλικό στα σχολεία, αλλά και στο σπίτι/οικογένεια, θα πρέπει να βρίσκεται σε μία αρμονική συμβίωση με το ηλεκτρονικό και να διασχίζει οριζόντια-διαθεματικά τη σχολική γνώση».
Διαπιστώνω όμως μετά λύπης, ότι η ομάδα τεχνοκρατών που έχει σήμερα την εξουσία στο Υπουργείο Παιδείας έχει απολύτως ακραία θέση την οποία υποστηρίζει δυστυχώς και το περιβάλλον του Πρωθυπουργού.
Όπως διαβάσαμε στο Βήμα online στις 24 Ιανουαρίου 2011 έγινε εξάωρη μυστική σύσκεψη στο Μαξίμου για τη μετάβαση στην ψηφιακή εκπαίδευση. Ανάμεσα σε όσους παρεβρέθηκαν δεν υπήρχε ούτε ένας παιδαγωγός. Είναι περίεργο να διαβάζει κανείς ότι οι αμερικανοί προσκεκλημένοι δήλωσαν ότι είμαστε η πρώτη χώρα –πάνω και από τις Η.Π.Α.– που σχεδιάζει να εφαρμόσει την πολιτική της ψηφιακής εποχής σε όλες τις βαθμίδες της εκπαίδευσης και να εισαγάγει ως και «ψηφιακά βιβλία» στα ελληνικά σχολεία. Δεν μπορεί επίσης κανείς να συμφωνήσει με την άποψη του Πρωθυπουργού κ. Γιώργου Παπανδρέου «πρέπει να δίνουμε στον πολίτη τα εργαλεία ώστε να μπορεί να αποφασίζει και να εφαρμόζει μόνος του προγράμματα που θα κάνουν πιο εύκολη τη ζωή του.»
Στις μέρες μας βέβαια η «νέα» παιδαγωγική ορίζει με διαφορετικό τρόπο τη μάθηση και την εκπαίδευση. Κάποιοι καινοτόμοι μηχανικοί ομολογούν ότι η απομνημόνευση είναι χάσιμο χρόνου, αφού η Google είναι ένα κλικ μακριά μας, «δεν χρειάζεται» λένε «πια να μαθαίνεις». Η γνώση υπάρχει στο ίντερνετ. Μόνο που αυτή δεν είναι «γνώση», είναι χύμα πληροφορίες με αμφίβολη –πολλές φορές– επιστημονική τεκμηρίωση.
Άσχετα από το αν η χώρα μας μπορεί και αν είναι έτοιμη ή όχι να δεχτεί τις νέες τεχνολογίες και την ψηφιοποίηση στην εκπαίδευση, το βέβαιο είναι ότι οι δάσκαλοι και οι μαθητές εισέρχονται ανέτοιμοι στο διαδικτυακό πεδίο και είναι ευθύνη της Πολιτείας να προετοιμάσει τις όποιες αλλαγές με σωστά κριτήρια και με μοναδικό γνώμονα τη βελτίωση της παρεχόμενης εκπαίδευσης και του πολιτισμού στη χώρα μας.   
Η αλήθεια είναι, όμως, ότι υπάρχουν και άλλες πτυχές της εκπαίδευσης στη χώρα μας που δυστυχώς αφέθηκαν στην τύχη τους. Αναφέρομαι, ασφαλώς, στο ζήτημα των σχολικών βιβλιοθηκών. Όπως αναφέρει και ο διευθυντής της βιβλιοθήκης του Πανεπιστημίου Ιωαννίνων και Πρόεδρος της Επιτροπής Αρχείων και Βιβλιοθηκών του Υπουργείου Παιδείας, κ. Γ. Ζάχος, «Οι επενδύσεις στις βιβλιοθήκες είναι συνεισφορά στη γνώση, στην πνευματική καλλιέργεια, στην οικονομική ανάπτυξη αλλά και στη δημοκρατία και στην ισότητα των πολιτών».
Τα τελευταία χρόνια όμως, όπου δόθηκαν χρήματα για να γίνουν βιβλιοθήκες, έγιναν· αλλά δεν εμπλουτίστηκαν με νέες εκδόσεις, δεν άνοιξαν την πόρτα τους στις τοπικές κοινωνίες· απολύθηκαν οι βιβλιοθηκονόμοι και τα βιβλία παρέμειναν κλειδωμένα-φυλακισμένα σε κάποιες αίθουσες. Χαρακτηριστικό είναι ότι από τα εβδομήντα εκατομμύρια που υπήρχαν αρχικά για τη δεύτερη φάση του προγράμματος, μόνο το ένα δέκατο χρησιμοποιήθηκε τελικά για τις βιβλιοθήκες. Τέτοια ήταν η αμέλεια των κυβερνήσεων.
Κλείνοντας, θα δανειστώ δυο λόγια από το κείμενο της κ. Κατρίν Βελισσάρη, της Διευθύντριας του Ε.ΚΕ.ΒΙ. που επίσης περιέχεται στο βιβλίο που επιμελήθηκα, «Δεν υπάρχουν ακόμη ικανοποιητικές απαντήσεις σε όλα αυτά… Μόνον η υγιής πορεία του βιβλίου, το οποίο φαίνεται να αντέχει στην κρίση, τουλάχιστον περισσότερο από τις άλλες πολιτιστικές βιομηχανίες, μας επιτρέπει να αντιμετωπίσουμε αυτή τη μεταβατική περίοδο με νηφαλιότητα, όχι όμως χωρίς επαγρύπνηση. Έχει φτάσει η στιγμή ώστε οι επαγγελματίες να κινητοποιηθούν και να χαράξουν με την πολιτεία κοινή στρατηγική. Έχουμε ήδη καθυστερήσει. »
Το μόνο που θα ήθελα να πω τελειώνοντας είναι ότι το ηλεκτρονικό βιβλίο είναι σαν το σφυρί του Φειδία. Στα χέρια του αποτέλεσε ένα μοναδικό εργαλείο δημιουργίας, στα χέρια κάποιου άλλου μπορεί να γίνει φονικό όπλο. Είναι στο χέρι μας, λοιπόν, να αποφασίσουμε ποια θα είναι η χρήση του ηλεκτρονικού βιβλίου και ποιες αλλαγές θα επιφέρει – προς το καλύτερο, ελπίζω – στην εκπαιδευτική διαδικασία και στη σχέση μας με την ανάγνωση.

 





 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!