| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




O φαύλος κύκλος της βίας στον αθλητισμό

Του X. Kίττα

Δημοσίευση: 31-05-2011 - Στήλη: ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ - Φύλλο:176




Διαβάζοντας το «Οπαδική βία και άλλες πτυχές της βίας στον αθλητισμό» των Θρησκευόμενων κόκκινων επιστημόνων


O φαύλος κύκλος της βίας στον αθλητισμό Διαβάζοντας το «Οπαδική βία και άλλες πτυχές της βίας στον αθλητισμό» των Θρησκευόμενων κόκκινων επιστημόνων Tου καθηγητή της Iατρικής Σχολής και πρώην Πρύτανη του Πανεπιστημίου Aθηνών X. Kίττα Πριν από τέσσερα χρόνια περίπου, στις 29 Μαρτίου του 2007, με αφορμή έναν αγώνα του γυναικείου βόλεϊ, οργανωμένοι οπαδοί του Ολυμπιακού και του Παναθηναϊκού συναντώνται σε ένα παράλογο και όπως φαίνεται προκαθορισμένο ραντεβού στη Λεωφόρο Λαυρίου και συγκρούονται βίαια με αποτέλεσμα τον θάνατο ενός νεαρού οπαδού του Παναθηναϊκού και τον τραυματισμό αρκετών άλλων.

Μέσα στα τέσσερα περίπου αυτά χρόνια που πέρασαν από τότε, μια μικρή ομάδα ανθρώπων, οι γνωστοί πλέον «Θρησκευόμενοι Κόκκινοι Επιστήμονες» αποφασίζουν «να μην κλείσουν τα μάτια στην βία στον χώρο του αθλητισμού αλλά και γενικότερα». Μέλη τους, αλλά και άλλοι ευαισθητοποιημένοι επιστήμονες και γενικότερα πνευματικοί άνθρωποι που ανταποκρίθηκαν στην πρόκληση των θρησκευόμενων, σε συνεργασία με τις εκδόσεις Νόβολι, συγγράφουν και εκδίδουν το βιβλίο με τίτλο «ΟΠΑΔΙΚΗ ΒΙΑ και άλλες πτυχές της βίας στον αθλητισμό». Προχωρούν στην έκδοση αυτή γιατί θέλουν –όπως χαρακτηριστικά αναφέρουν– να συμβάλουν στην ανάδειξη και την κατανόηση των διάφορων πτυχών της οπαδικής βίας, που είναι απαραίτητη προϋπόθεση για την ριζική καταπολέμησή της, μια καταπολέμηση που δεν μπορεί –όπως τονίζουν– να είναι κατασταλτικού χαρακτήρα. Από τα 14 κείμενα του βιβλίου λόγω και της σχετικής έλλειψης χώρου της εφημερίδας, σταχυολόγησα λίγα μόνο σημεία που προκαλούν έντονο προβληματισμό και στα οποία θα αναφερθώ αμέσως.

Αρχίζω από την «Πειραϊκή Πρόγκα» του Χρήστου Πιπίνη, ο οποίος μεταπηδώντας από τα ξένα προς αυτόν χωράφια των κοινωνιολογικών αναλύσεων, μας πάει πίσω ογδόντα χρόνια στο καλοκαίρι του 1930 και στα σοβαρά επεισόδια που έγιναν στο λιμάνι του Πειραιά ανάμεσα σε χιλιάδες οπαδούς του ΠΑΟ και του Ολυμπιακού, μετά από μια ατιμωτική ήττα του Ολυμπιακού, την οποία οι οπαδοί του αδυνατούσαν να αποδεχθούν. Η παράθεση των λεπτομερειών του ρεπορτάζ των αθλητικογράφων της εποχής εκείνης, μας βοηθά να την συγκρίνουμε με το σήμερα και να καταλήξουμε όπως γράφει ο Πιπίνης χαρακτηριστικά, στο αβίαστο συμπέρασμα «ότι όλα τριγύρω αλλάζουνε και όλα τα ίδια μένουν».

Στο κείμενό του ο Διονύσης Ελευθεράτος, αναφερόμενος σε ένα όπως λέει κούφιο κλισέ ότι δήθεν «μόνο στην Ελλάδα επιβιώνει πλέον ο χουλιγκανισμός, ενώ στην υπόλοιπη Ευρώπη έχει εξαλειφθεί», παραθέτει στοιχεία που αποδεικνύουν το πόσο απατηλή είναι η άποψη αυτή. Για παράδειγμα αναφέρει το γεγονός ότι οπαδός της Ντεπορτίβο στην Ισπανία σκότωσε με κλoτσιές έναν συμπολίτη του, εξαιτίας ενός ποδοσφαιρικού αγώνα, ή ότι στο Όσλο ένα παιδί 15 χρονών, ένας μιγάς, ξεψυχούσε μαχαιρωμένο μετά την ομιλία του ενάντια στον ρατσισμό στα γήπεδα. Πολλά εξίσου τραγικά περιστατικά συνέβησαν στην Κωνσταντινούπολη, στο Όφενμπαχ, στη Λειψία, στη Σλοβενία, στο Βέλγιο, στο Ρότερνταμ και αλλού, ενώ στην πολυσυζητημένη Βρετανία ελαχιστοποιήθηκαν μεν τα κρούσματα βίας στις κερκίδες, αλλά αυξήθηκαν στα κέντρα των πόλεων ή και στο εξωτερικό.

Στη συνέχεια ο Ελευθεράτος θέτει και απαντά ο ίδιος σε πολλά ενδιαφέροντα ερωτήματα όπως το αν το ίδιο το ποδόσφαιρο γεννά βία και χρησιμοποιεί τη φράση του Εντουάρτο Γκαλεάνο, ότι όποιος απαντά καταφατικά στο ερώτημα αυτό, είναι σαν να θεωρεί πως τα δάκρυα βγαίνουν από το μαντίλι.

O Βασίλης Καρδάσης επιχειρεί μια προσέγγιση της ιστορικότητας του φαινομένου της οπαδικής αντιπαλότητας στο ελληνικό ποδόσφαιρο, αλλά και μια αποτίμηση της σύγχρονης βίαιης συμπεριφοράς των οπαδών. Έτσι αναφέρεται στον όρο του εθνικισμού στον χώρο του αθλητισμού, στα θέματα της αντιπαλότητας των οπαδών ακόμη και μικρών ομάδων επαρχιακών πόλεων και βεβαίως στον ρόλο των Μ.Μ.Ε. που διεγείρουν την ένταση και τον φανατισμό των οπαδών, ενώ δεν αφήνει ασχολίαστο τον ρόλο των διοικήσεων των σωματείων, που κατά τη γνώμη του είναι συνυπεύθυνες, αφού η πρακτική τους ενισχύει την έξαρση της έκνομης συμπεριφοράς των οργανωμένων οπαδών.

“Ας μη λησμονούμε λοιπόν τους κοινωνικούς και τους περιβαλλοντικούς παράγοντες στη γένεση της βίας, αφού αυτούς μπορούμε αν θέλουμε ειλικρινά να τους εξαλείψουμε: ή μήπως δεν θέλουμε; ”


Από το κείμενο του Γιώργου Κεντρωτή, που γράφει όπως ο ίδιος λέει ως απλός οπαδός του Ολυμπιακού, σημειώνω ότι και αυτός στέκεται με νόημα στη μυθολογική σχέση Κράτους και Βίας, τονίζει όμως ως αυτονόητο ότι είναι θέμα παιδείας η εξάλειψη της χυδαιότητας από τα γήπεδα και αναρωτιέται ποιος θα αναλάβει το εκπαιδευτικό αυτό καθήκον. Η θέση αυτή του Κεντρωτή ότι δηλαδή η Παιδεία γενικότερα μπορεί να παίξει σημαντικό ρόλο στην εξαφάνιση της χυδαιότητας και συνεπώς στη μείωση της βίας γενικά, με βρίσκει προσωπικά κάτι περισσότερο από σύμφωνο.

Από το κείμενο του επίσης συναδέλφου μου, Καθηγητή Γιώργου Ρούσση, που για ακόμη μια φορά οι απόψεις του αποτελούν, για μένα τουλάχιστον, πηγή έντονου προβληματισμού, σημειώνω όσα ουσιώδη αναφέρει στην εισαγωγή του. Λέει ο Ρούσσης: «στόχος τούτης της παρέμβασης είναι να αποκαλυφθεί ότι η βία ανάμεσα στους οπαδούς αντίπαλων αθλητικών ομάδων και πιο ειδικά ποδοσφαιρικών, δεν είναι παρά ένα υποκατάστατο πραγματικών κοινωνικών και άλλων συγκρούσεων, το οποίο καλλιεργεί και το εκμεταλλεύεται η κυρίαρχη εξουσία για να αποπροσανατολίσει και να εκτονώνει, σε ένα ακίνδυνο για την ίδια πεδίο, την σε βάρος της λαϊκή οργή». Είμαι βέβαιος ότι αρκετοί θα αναρωτιούνται μήπως και τα φετινά βίαια γεγονότα στα γήπεδα και έξω από αυτά θα έπρεπε να τα δούμε και κάτω από το πρίσμα αυτών των σκέψεων του Ρούσση.

Τα κείμενα των συναδέλφων μου Καθηγητών στο Πανεπιστήμιο Αθηνών, του κυρίου Σωτήρη Αθανασέλη για τα αναβολικά στεροειδή και της κυρίας Ζέτας Νταϊφώτη και του κυρίου Παναγιώτη Μαχαίρα για το νευροβιολογικό υπόστρωμα της βίας, τα θεωρώ άψογα επιστημονικά πονήματα στα οποία πρέπει ο αναγνώστης να σταθεί ιδιαίτερα. Εγώ θα μνημονεύσω από το κείμενο της κ. Νταϊφώτη και του κ. Μαχαίρα μόνο ένα σημείο στο οποίο τονίζουν ότι «η βία και η επιθετική συμπεριφορά φαίνεται να έχουν ένα γενετικό υπόστρωμα, το οποίο όμως δεν αρκεί για την εμφάνιση της διαταραχής. Ο συνδυασμός του γενετικού υποστρώματος με εξωτερικούς, κοινωνικούς ή περιβαλλοντικούς παράγοντες, διευκολύνει την εμφάνιση της αντικοινωνικής συμπεριφοράς». Ας μη λησμονούμε λοιπόν τους κοινωνικούς και τους περιβαλλοντικούς παράγοντες στη γένεση της βίας, αφού αυτούς μπορούμε αν θέλουμε ειλικρινά να τους εξαλείψουμε: ή μήπως δεν θέλουμε; Αυτές οι σκέψεις και αυτό το ερώτημα είναι δικά μου.

Oλοκληρώνω αυτή τη σύντομη παρουσίαση για την εφημερίδα του Πανεπιστημίου μας διαβάζοντας επί λέξει τις τελευταίες σειρές του μικρού σεναρίου του Θανάση Σκρουμπέλου και συγκεκριμένα του τελικού διαλόγου ανάμεσα στον Τάκη τον μπαρμπέρη, τον υποστηρικτή μέχρι την στιγμή που του σπάσαν και του κάψαν με μολότοφ το μαγαζί «των τσογλάνων, των χουλιγκάνων», όπως τους αποκαλούσαν οι άλλοι δύο συνομιλητές του ο Λούης ο Μπόγρης, ο γερο-αστυφύλακας παλιάς κοπής που λίγες μέρες πριν κι εκείνου του είχαν κάψει το μηχανάκι, αλλά και ο Πασιαλής ο χασάπης που του είχαν καταστρέψει τη βιτρίνα του χασάπικου.

Και διαβάζω από τον μεταξύ τους διάλογο: «Ο Τάκης στην αρχή σκέφτηκε να πιάσει τον αρχιμπαχαλάκη τον Χριστόφορο, το γιο του τορναδόρου και να τον χαράξει στον κώλο με το ξυράφι. Μετά το σκέφτηκε πιο “ευρωπαϊκά”». «’Ντάξει κι εγώ κολλημένος είμαι στο τέλμα. Είκοσι χρόνια είχα τα ίδια έπιπλα τις ίδιες κολόνιες, φουζέρ λεμονάκι με κινίνο… Παλαϊκά πράγματα… Το καθαρτήριον πυρ της μολότοφ θα με βοηθήσει να ανανεωθώ και από μπαρμπέρικο να γίνω στάιλινγκ χερ… Καιρός μου ήταν».

Απ’ έξω ακούστηκε η κόρνα από το καινούργιο μηχανάκι που οδηγούς ο Λούης. «Έλα, έχω καινούργιο… χοντάκι… Να σε πάω μια βόλτα να ξεσκάσεις…».
«’Ντάξει έρχομαι… όχι για βόλτα όμως… Αλλά για το Πράκτικερ, να παραγγείλω καινούργια έπιπλα…».
«Με τι λεφτά, ρε», του λέει ο Λούης.
«Θα πάρω δάνειο από την τράπεζα… όλοι παίρνουνε… Καιρός μου να πάρω και εγώ».
Ο Πασιαλής που τ’ άκουσε από δίπλα, μουρμούρισε: «Φαύλος κύκλος, φίλε μου… Φαύλος κύκλος… Ούτε η φωτιά δεν μας σώζει».

Φοβάμαι πως είναι έτσι ακριβώς όπως το είπε ο Πασιαλής ο χασάπης. Υπάρχει πράγματι ένας φαύλος κύκλος. Μπορούμε άραγε να τον σπάσουμε; Ίσως ναι. Κυρίως όταν υπάρχουν προσπάθειες κατανόησης των αιτιών της βίας και της πρόληψής της.




 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!