| ΤΑΥΤΟΤΗΤΑ | ΣΥΝΔΕΣΜΟΙ | ΕΠΙΚΟΙΝΩΝΙΑ |




O συμβολισμός της Eξόδου του Mεσολογγίου Διαβάζοντας το «Προμαχώντας στο Mεσολόγγι. Έργα και ημέρες του Θ. Pαζικότσικα, 1798-1826»

του Κώστα Σβολόπουλου

Δημοσίευση: 05-04-2011 - Στήλη: ΔΙΑΒΑΖΟΝΤΑΣ - Φύλλο:174




Το Μεσολόγγι εγκλείει αλλά και προβάλλει όσες μείζονες αρετές επέδειξαν οι Έλληνες κατά τον αγώνα της Ανεξαρτησίας: εμμονή στην έννοια του έθνους που είχε ασταμάτητα στη διάρκεια των αιώνων καλλιεργηθεί υπό την επήρεια της παράδοσης για να επενδυθεί και με νέο υποστασιακό περιεχόμενο μετά τη Γαλλική Επανάσταση, αντίθεση αδιαπραγμάτευτη με τον δεσπότη, τον «τύραννο» σύμφωνα με την ορολογία της εποχής, υποβάθμιση των εσωτερικών αντιθέσεων ενόψει της ανάγκης να διεξαχθεί, μέσα σε κλίμα ομοψυχίας, ο υπέρτατος εθνικός αγώνας, ανάδειξη, ακόμη, από το σύνολο των αγωνιστών, της πίστης σε υπέρτερες αξίες, όπως ιδίως αυτές της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας.  «Αγάπη κ’ έρωτας καλούν, τα σπλάχνα τους τινάζουν, τα σπλάχνα τους στη θάλασσα ποτέ δεν ησυχάζουν» - αναφέρεται στους «Ελεύθερους Πολιορκημένους».

"Χάρις, πράγματι, στην Έξοδο, στο όνομα του Φιλελληνισμού θα αναληφθεί σύντονη δράση, η οποία, την φορά αυτήν, θα υπερβεί την πρωτοβουλία των ατόμων, παρασύροντας και τον πολιτικό κόσμο, φιλελεύθερο και συντηρητικό, προς την αναγνώριση του δικαίου των Ελλήνων"

Ο Διονύσιος Σολωμός πάντοτε θα εμπνευστεί τον «Ύμνο» ακούγοντας τα πυροβόλα του Μεσολογγίου... Το Μεσολόγγι υπήρξε, πράγματι, ιδιαίτερα κατά τη διάρκεια του προεπαναστατικού αιώνα, εστία ανάπτυξης της εμπορικής ναυτιλίας και άνθησης των γραμμάτων: χειραφέτηση οικονομική και κοινωνική, μεταλαμπάδευση γόνιμων ιδεών από την φωτισμένη Ευρώπη, διαχρονική επικοινωνία με το ελληνικό παρελθόν.  Η Ελληνική Επανάσταση θα αναδείξει, επιπλέον, την επίκαιρη στρατηγική θέση της περιοχής.  Ο βαθύπεδος αυτός οικισμός προσφερόταν για να αποκόψει, ιδιαίτερα μετά την ματαίωση της πρόσβασης του τουρκικού στρατού στη νότια Ελλάδα μέσω θαλάσσης, τις χερσαίες διόδους κατά μήκος της δυτικής Ελλάδος.  Εκεί ακριβώς θα καταδειχτεί ότι ολίγοι μαχητές με άκαμπτο αγωνιστικό φρόνημα ήταν ικανοί να υψώσουν φράγμα αδιαπέραστο από τον αλαζόνα πολιορκητή.  Ούτε ο περιορισμένος αριθμός των υπερασπιστών της πόλης, ούτε η ελάχιστα οχυρή θέση της, ούτε και το χθαμαλό τείχος που την περιέβαλλε, προσφέρονταν για να αποτρέψουν επανειλημμένα – όπως συνέβη – την καθυπόταξή της από τις υπέρτερες τουρκικές δυνάμεις – το 1822, το 1823, το 1825.  Αποστρέφοντας το βλέμμα από τις μισαρές και άγονες εσωτερικές διενέξεις, ζώντας στιγμές επικές, θριάμβου και θρήνου, απαράμιλλης έξαρσης και άφατου πόνου, οι Μεσολογγίτες προσωποποίησαν το αγωνιστικό πάθος υπέρ της ελευθερίας.

 

 

Ό,τι ούτως ή άλλως σημαντικό είχε συντελεστεί κατά τους μακρούς μήνες της πολιορκίας, συμπυκνώνεται, σε διάστημα ολίγων μόνο ωρών, στην Έξοδο.  Πέρα από την απόδοση, σε ιδανική μορφή, των γενικότερων χαρακτηριστικών του αγώνα των Ελλήνων για την ανεξαρτησία, η Έξοδος του Μεσολογγίου υποδηλώνει και ένα αποφασιστικό βήμα καθ’ οδόν προς την δικαίωσή του. Ουδέποτε η στρατιωτική επικράτηση αποδείχτηκε εξίσου φειδωλή για τους οιονεί νικητές• και εντελώς σπάνια η άτυχη έκβαση ενός εγχειρήματος εισκόμισε περισσότερα υπέρ των φαινομενικά ηττημένων. Χάρις, πράγματι, στην Έξοδο, στο όνομα του Φιλελληνισμού θα αναληφθεί σύντονη δράση, η οποία, την φορά αυτήν, θα υπερβεί την πρωτοβουλία των ατόμων, παρασύροντας και τον πολιτικό κόσμο, φιλελεύθερο και συντηρητικό, προς την αναγνώριση του δικαίου των Ελλήνων.  Η Ευρώπη, «παλαιά» και «νέα», απεκάλυπτε υπό τα ερείπια της μαρτυρικής πόλης μια ιδανική έκφανση του ιδικού της προσώπου – πολιτικού και πολιτιστικού.  «Θα δει, άραγε, ο αιώνας μας – διερωτώνταν ο Σατωμπριάν – τις άγριες ορδές να καταπνίγουν τον πολιτισμό που αναγεννάται μέσα από το μνήμα ενός λαού που εξεπολίτισε την ανθρωπότητα; Θα αφήσει η χριστιανοσύνη τους Τούρκους να τον στραγγαλίσουν απερίσπαστα;».

 

Η Ελληνική Επανάσταση αποτέλεσε σταθμό μείζονος σημασίας στην ιστορική πορεία των Ελλήνων.  Όχι τόσο γιατί απέδειξε την αλκή τους στον ένοπλο αγώνα κατά του δυνάστη, όσο γιατί συνέβαλε καθοριστικά στην ανάδειξη του ιστορικού τους προσώπου, στην κραταίωσή τους, ως εθνικής οντότητας, και στην παροχή των προϋποθέσεων για την ενίσχυση της αυτογνωσίας τους.  Αλλά και στη διεθνή κονίστρα, ο αγώνας της Ανεξαρτησίας, όπως εκδηλώθηκε και εξελίχτηκε, σηματοδότησε καίρια την καταξίωση των αρχών της ελευθερίας και της ανθρώπινης αξιοπρέπειας που έτεινε να σφραγίσει την γενικότερη πορεία της Ευρώπης και, κατ’ επέκταση, της ανθρωπότητας.

 

*O Κώστας Σβολόπουλος είναι Aκαδημαϊκός και Καθηγητής Iστορίας του Πανεπιστημίου Αθηνών




 
ΚΑΝΕ ΤΟ ΣΧΟΛΙΟ ΣΟΥ!
Ονοματεπώνυμο:
Email:
Ιστοσελίδα:
Σχόλιο:
Κωδικός [όπως εμφανίζεται - Νέα εικόνα]:
Επιλογή για νέα εικόνα
 



Οδηγός για τους πρωτοετείς φοιτητές του Πανεπιστημίου Aθηνών

Έντυπη μορφή - PDF FORMAT


Το σκίτσο του φύλλου 197
Γίνε Εθελοντής!